ACEMAŞİRAN VE MUHAYYER SİRTO ÖZELİNDE HASAN ESEN SİRTOLARININ İNCELENMESİ

Bu çalışma, XXI. yüzyıl Türk sanat müziği geleneğinde klasik kemençe icracısı ve besteci kimliği ile tanınan Hasan Esen’in çalgısal eserlerinden sirto türüne ait örneklerinin analiz edilerek bestecilik üslûbunun anlaşılmasına odaklanmıştır. Esen’in sirtoları özelinde ve bestecilik üslûbunu betimleme amacı doğrultusunda besteciyi ve besteleme davranışlarını ele alan yapısalcı bir yöntem bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Yapısal verilerin toplandığı kapsamı, makam, tür, usûl, EMK (ezgi malzemesi kesiti) oluşturmaktadır. Yapısal incelemelerden elde edilen veriler yapısal analiz veri tabloları şeklinde sunulmuştur. 19. yy’dan itibaren, TSM geleneğinde fasıl performansının son eseri olarak icra edilen bir tür olan sirtonun, ortaya çıkışından günümüze kadar değişim çizgileri çerçevesinde dansa eşlik işlevini kaybettiği, geleneksel Türk müziği içerisinde çalgısal bir tür olarak kabul gördüğü düşünceleri çalışma içerisinde çeşitli kaynaklardaki görüşler ışığında açıklanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda yanıtlanmaya çalışılan “Türk sanat müziği repertuvarında yer alan Hasan Esen’e ait sirtoların tür özellikleri, geleneksel sirto türü özelliklerinden farklı mıdır?” soru cümlesi, problem cümlesini oluşturmaktadır. Eserlerin yapısal incelemeleri ve elde edilen bulgular ışığında, bestecinin ezgi yapılarında, geleneksel Türk müziği makam seyrine uygun motifler işlediği, ezgi yapılandırmalarının yaygın besteleme davranışı ile örtüştüğü, elde edilen sonuçlar arasındadır. Bestecinin, yarattığı müzik ifadeleri bakımından sirtoları çerçevesinde geleneksel olarak nitelendirilebileceği sonucuna varılmıştır.