BİR ROMAN KAHRAMANI OLARAK ÂŞIK VEYSEL

Her edebî geleneğin içinden, diğerlerine göre daha çok öne çıkan ve yaşadığı dönemin toplumsal, kültürel ve siyasi yapısını yansıtan bir veya birkaç isim belirir. Bu şahsiyetler, dönemlerinin birer tanığı olmakla kalmamış; aynı zamanda gelecek kuşaklar için de birer ilham kaynağı olmuştur. Türk Halk Edebiyatı’nın önemli bir parçası olan ve kökleri İslamiyet öncesi Türk inanışlarına ve şiir geleneğine bağlanan Âşık Edebiyatı, yüzyıllar boyunca pek çok usta âşık yetiştirmiştir. Bu geleneğin 20. yüzyıl Anadolu sahasındaki en bilinen ve etkili temsilcilerinden biri kuşkusuz Âşık Veysel’dir. Âşık Veysel, yalnızca güçlü bir halk ozanı değil aynı zamanda yaşadığı coğrafyanın ve zamanının ruhunu eserlerine yansıtabilen bir kültür taşıyıcısıdır. Onun dizelerinde, bireysel acılardan toplumsal meselelere; doğa sevgisinden insanî değerlere uzanan geniş bir perspektif hâkimdir. Eserlerindeki bu çok katmanlı yapı, edebiyat araştırmacılarının yanı sıra tarih, antropoloji ve sosyoloji gibi disiplinlerde çalışanların da dikkatini çekmiştir. Dolayısıyla Âşık Veysel hakkında bugüne dek çok sayıda akademik çalışma yapılmış; onun hayatı, sanatı, dünya görüşü farklı yönlerden ele alınmıştır. Ancak onun yaşamını kurmaca bir anlatı içinde ele alan ilk biyografik roman “Kör Oldum Veysel Oldum: Âşık Veysel ve Yaşadığı Dönemin Romanı” isimli eser, literatürde yeterince işlenmemiştir. Bu çalışma, Erdoğan Alkan tarafından kaleme alınan söz konusu romanı merkeze alarak, Âşık Veysel’in bir roman kahramanı olarak nasıl yapılandırıldığını ve bu yapılandırma sürecinde onun edebî, kültürel ve toplumsal yönlerinin nasıl temsil edildiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Yazarın hem Âşık Veysel’in hemşerisi olması hem de onunla kişisel dostluk ilişkisi kurmuş olması, romana yalnızca kurgu boyutu değil, aynı zamanda tanıklık değeri de kazandırmaktadır. Bu yönüyle eser, bir bireyin biyografisinden hareketle bir dönemin kültürel panoramasını sunan özgün bir anlatı niteliği de kazanmıştır. Bu bağlamda, çalışmada Âşık Veysel’in bir halk ozanı olarak kurmaca bir metin içerisinde edebî bir karaktere dönüşüm süreci, edebî çözümleme yöntemiyle ele alınmıştır.