GLAVNE TEME, IDEJE I TEZE U ISTRAŽIVANJIMA MIRKA PEJANOVIĆA

U ovom tekstu identifikujem glavne teme kojima se bavio Mirko Pejanović, neke ključne teze i nastojim da ih interpretiram kao doprinos uvidu u njegovo delo. Izdvajam sledeće tematske celine: posvećenost državnosti Bosne i Hercegovine, politički pluralizam u BiH, lokalna samouprava, regionalizacija i Grad Sarajevo. Pejanović prati razvoj državnosti BiH u dugom istorijskom luku od srednjeg veka, preko otomanske i austrougarske uprave, egzistencije u Kraljevini Jugoslaviji, SFRJ, kao i od sticanja nezavisnosti 1992. godine i nadalje u postdejtonskom periodu. Po njemu, Dejtonskim mirovnim sporazumom osiguran je kontinuitet državnog razvoja, sačuvan i garantovan državnopravni kontinuitet, ali ukazuje na ograničenja i “protivurječna rješenja”, kao i na nužnost ustavnih reformi. Politički pluralizam i višestranačje u BiH nastaje u vremenu krize i disolucije jugoslovenske federacije; izvodi se u istorijskom zakašnjenju u odnosu na druge jugoslovenske republike; stranke su formirane na etničkoj osnovi i ustavnim ustrojstvom BiH etničke podele su konstitucionalizovane; vlast se deli po principu partnerstva, a ne koalicionim sporazumom. Posledica nacionalne homogenizacije je “težnja etničkih stranaka da teritorijalizuju svoju vlast na etnički zaokruženom prostoru”. Teza o etničkom pluralizmu empirijsku potvrdu ima na prvim višestranačkim izborima u BiH 1990. i, još izraženije, na prvim postdejtonskim, odnosno postratnim izborima 1996. godine. Birači se nisu programski opredeljivali, već su se etnički svrstavali. Imperativ za političke aktere je da uspostave stabilnu parlamentarnu većinu zasnovanu na međuetničkom konsenzusu o državnom razvoju BiH. U bavljenju lokalnom demokratijom Pejanović je posvećen principima supsidijarnosti, euroregije, neposrednom izboru načelnika i gradonačelnika, kao i značaju Grada Sarajeva i njegovim ustavnim nadležnostima. Za Mirka Pejanovića članstvo BiH u EU i NATO je “strateško pitanje” i “pitanje svih pitanja”, kao garancija za napredak u ekonomskom razvoju, za mir i sigurnost. Radovi Mirka Pejanovića odišu konzistentnošću evropskog intelektualca. Njegova naučna inventivnost, kao tiha voda, vodila je i njegov narativ kroz bosanskohercegovačke teme i dileme.