CAFER SEYDAHMET'İN KIRIM SORUNUNA ÇÖZÜM ARAYIŞLARI (1918-1920)

Cafer Seydahmet, İsmail Gaspralı’nın başlattığı Ceditçilik Hareketi’ne bağlı olarak yetişen, seksenler kuşağının Kırım’daki en önemli temsilcilerinden biridir. İlk öğrenimini Kırım’da, orta öğrenimini İstanbul Vefa Lisesi’nde bitiren Cafer Seydahmet, hukuk eğitimini ise Paris, Moskova ve Petersburg’da sürdürerek Kırım’a dönmüştür. Bu süreç, tam da Çarlık Rusyası’nda ihtilal çanlarının yüksek sesle işitildiği kritik bir döneme denk gelmiştir. Cafer Seydahmet, Numan Çelebi Cihan ve İshak Sükûti gibi mefkûreci arkadaşlarıyla bu süreçten yararlanmak için olağanüstü çaba göstermiştir. Bu bağlamda 1917’nin Nisan ayı içinde yaklaşık 2000 kişinin katılımıyla Akmescit’te Kırım Müslümanları Merkezî İcra Komitesi seçilmiştir. Nihayet aynı yılın sonlarına doğru Kırım Ahali Cumhuriyeti resmen kurulmuştur. Yeni kurulan devletin dışişleri ve savunma bakanı olmuştur. Ancak Bolşeviklerin Kırım yarımadası ve çevresinde kontrolü hemen ele alması üzerine Kırım’ın bağımsızlığı çok kısa sürmüştür. Ayrıca Bolşeviklerin yönetimindeki Kızıl Ordu’nun, Numan Çelebi Cihan başta olmak üzere pek çok mefkûreci Kırım Türk’ünü şehit etmesiyle Cafer Seydahmet, Kırım Türkleri’nin adeta tek umudu ve sesi haline gelmiştir. Yarımada ve çevresiyle kıta Avrupa’sında 1918 yılı boyunca yaşanan baş döndürücü gelişmeler, Cafer Seydahmet’i Kırım sorununun çözümünde çok aktif ve esnek bir hareket tarzına zorlamıştır. Osmanlı Devleti, Almanya ve Polonya nezdinde Kırım Türkleri’ne destek sağlamak için pek çok girişimde bulunmuştur. Ancak bunlardan beklediği sonucu alamamıştır. Bu çalışmada Cafer Seydahmet’in Kırım sorununa çözüm arayışları ve sonuçları analiz edilmiştir.