Malkara Mufti Muhammad Sezayi Efendi and His Poetry Fatwas

Osmanlı döneminde fetvâlar da manzum biçimde verilmeye başlanmış ve böylece Türk edebiyatında özgün bir tür daha yerini almıştır. Hukukî konuların bu şekilde de açıklanmaya başlanmasıyla birlikte şiir ve fetvâ mecmualarında bu fetvâlar bir süs gibi özel biçimde yer almış ve meraklıları tarafndan özenle korunarak günümüze kadar gelebilmiştir. Fetvâ kelimesi yiğit, genç, kavî manasındaki ‘fetâ’ kökünden gelmekte ve müşkül bir meselenin güçlü bir cevapla çözülmesini anlatmaktadır. Osmanlı fetvâları genellikle mensur biçimde verilmiş, manzum biçimde verilenleri ise fetvâyı veren kişinin şair olması ile ilgili bulunmuştur. Osmanlı döneminde divan şairleri arasında özel bir yeri ve değeri bulunan şeyhülislâm ve diğer ilmiye mensuplarının çeşitli tarihlerde çok sayıda manzum fetvâ verdikleri görülmüştür. Bugüne dek tanıttığımız manzum fetvâların çoğunluğu şeyhülislâmlar tarafından verilmişti. Bu çalışmada ise çeşitli kazalarda görev yapmış bir Osmanlı müftüsünün manzum fetvâları tanıtılmakta olup bunların içinde nasihatnâme şeklinde yazılmış bir fetvâ da bulunmaktadır. Osmanlı döneminde kadılar aynı zamanda fetvâ işini de yapmış ve bu durumu mühür ve imzalarında ‘me’zûn bi’l-iftâ’ ibaresi ile bildirmişlerdir. Fetvâlarını tanıtmakta olduğumuz Muhammed Sezâyî Efendi 17. yüzyılın sonları ile 18. yüzyılın başlarında yaşamış, genellikle Trakya ilçelerinde kadılık ve müftülük yapmıştır. Manzum fetvâlarının altındaki imzada kendisini Migalkara (Malkara) müftüsü olarak tanıtmıştır. Hayatı hakkında şu anda yeterli bilgi bulunmayan Muhammed Sezâyî Efendi’nin elimizde üç adet manzum fetvâsı bulunmaktadır.