Aysel Özakın’ın Mavi Maske Adlı Romanında Persona/ Maske Arketipi

Göçmen Edebiyatı ikinci kuşak yazarlarından Aysel Özakın, eserlerinde göç sürecinde ve sonrasında yaşanılan sorunları kadın kahramanlar aracılığıyla aktaran bir yazardır. Aynı zamanda Fransız Dili ve Edebiyatı mezunu olan yazarın edebiyata ve dile hakimiyeti yüksektir. 1980 darbesinin ardından siyasi söylemleri sebebiyle tutuklanma endişesiyle ülkeye dönemeyen yazar Almanya ve İngiltere’de zorunlu bir göç süreci yaşamış ve bu durum eserlerinin ana temasını oluşturmuştur. Kadın hakları konusuna eserlerinde sıklıkla yer veren yazarın eserlerinde de kendisi gibi yazın dünyasında aktif olmak isteyen karakterler mevcuttur. Mavi Maske adlı romanında bu amacı güden ana kahraman ön plandadır. Memleketinde imrenilen bir meslek sahibi evli ve hamile olan kahraman, içselleştiremediği yaşantısından uzaklaşmak ister. Kahraman, aile ve toplum baskısıyla sınırları çizilmiş bir yaşantıda mutsuzdur fakat bunu gizlemektedir. Yeni tanıştığı arkadaşlarının hayatında içinde sakladığı değişiklikleri gözlemlediğinde ise o güne kadar takındığı maskelerden soyutlanmak ve içinden geldiği gibi yaşamak ister. Eserin başlığı da olan maske, hikâyenin örüntüsünde toplumsal cinsiyet rollerinin yükümlülüklerini barındırır. Carl Gustav Jung’un (1875-1961) arketiplerinden persona (maske) çeşidine ağırlık vererek yorumlama tekniğiyle incelediğimiz Mavi Maske romanı kendi benliğini kazanmayı, kendini topluma olduğu gibi kabul ettirmeyi amaçlayan kahramanın mücadelesini örneklemektedir. Kolektif bilincin ürünü olan ve evrensel özellik taşıyan arketipler arasında persona kişinin kendini farklı sunuşunu, maskelerini tanımlar. Göç etkileşimiyle kültürel, dini ve sosyal farklılıklar edebi eserlerde ön plana çıkmıştır. İnsanlar birbirlerini geldikleri ülkelere göre sınıflandırırken evrensel özellikler taşıyan bazı duygular bilinçaltında gizlenmek yerine açığa çıkmayı arzulamaktadır. Çalışmamızda toplumsal rollere göre yaşamını sürdüren Türk kadın kahramanın göçle birlikte geleneksel yapıdan kopuşu ve maskelerle bastırdığı duygularını serbestçe yaşama mücadelesi ele alınmıştır.