LOUİS ALTHUSSER’İN DEVLETİN İDEOLOJİK AYGITLARI EKSENİNDE DARÜLELHAN

Louis Althusser perspektifinde ideoloji insan yaşamıyla başlar ve ideoloji anlayışının vücut bulması, Devletin Baskı Aygıtları ile Devletin İdeolojik Aygıtları aracılığıyla gerçekleşir. Devletin ideolojik aygıtları arasında toplum özelinde okul, kilise, dernek, sendika yer alır. Althusser perspektifinde Devletin İdeolojik Aygıtları olarak eğitim kurumları devletin ideolojisini yayma adına bilhassa önem arz eder. Türk toplum yapısı göz önünde bulundurulduğunda gerek Osmanlı gerekse cumhuriyet döneminde bilhassa kültür özelinde birçok eğitim kurumu Devletin İdeolojik Aygıtı olarak resmî ideolojinin söylemini ve ütopyasını vücuda getirmek adına faaliyetlerde bulunmuşlardır. Osmanlı Devleti’nin son dönemleri ve erken cumhuriyetin başlarında kurulan Darülelhan da bu minvalde Devletin İdeolojik Aygıtı olarak faaliyetlerini gerçekleştirmiş bir kurum hüviyetindedir. Bu çalışma Althusserci bir bakış açısıyla cumhuriyet döneminde devletin ideolojik aygıtı olarak tasarlanan Darülelhanın batılılaşma yolundaki ütopyasını ele almayı amaçlamaktadır. Çalışma nitel araştırmalardan literatür taramasına dayalı gerçekleştirilmiştir. Darülelhanın Osmanlı Devleti döneminde kuruluş amacının hem Türk müziği hem de Batı müziği bir anlayışla düalist bir yapı olduğu dikkat çekerken, bilhassa erken cumhuriyet döneminden başlayarak cumhuriyet resmî ideolojisinin söylemleri doğrultusunda batılı tarzda bir kimliğe büründüğü müşahede edilir. Darülelhanla birlikte batılılaşması ütopyası gerçekleştirilmeye çalışılırken aynı zamanda kurumun gerçekleştirdiği derleme faaliyetleriyle birlikte Orta Asya kökenli bir kimlik olgusu yaratmak düşüncesi de hâkim politik söylem haline dönüşür.