Grecki apelatyw κόρθῡς ‘garście zżętego zboża, pokosy’ i jego relacja do polskiego dialektywu króda sterta snopów na polu

W artykule omówiono dwie nazwy zbiorowe (nomina collectiva) dotyczące terminologii rolniczej (gr. dor. κόρθῡς f. coll. ‘garście zżętego zboża, pokosy’; pol. dial. króda f. coll. ‘sterta snopów na polu’) i wskazano ich wspólną, indoeuropejską genezę. Podstawą derywacyjną greckiego kolektywu był zapewne dorycki apelatyw *κορθός m. ‘coś ściętego’, zachowany w dialekcie lakońskim języka starogreckiego, por. glosę Hesychiosa κορσόν ∙ κορμόν („korsón: kłoda”). Polski dialektyzm króda wywodzi się z prasłowiańskiego prototypu *korda, dla którego zrekonstruowano następujące znaczenia: ‘kupa snopów na polu’, wtórnie ‘kupa, sterta, stos (zwłaszcza kupa gałęzi)’ oraz ‘stos drzewa, sterta drewna opałowego’, skąd na skutek syngularyzacji pojawiły się sekundarne znaczenia: ‘zarzewie, ognisko’ oraz ‘ołtarz’. Wykazano, że z punktu widzenia indoeuropejskiego słowotwórstwa i etymologii grecko-słowiańskie kolektywa są pokrewnymi formacjami, które należy wiązać z rdzeniem werbalnym (pie.) *ker- ‘ciąć, ścinać, strzyc’, por. gr. κείρω ‘obciąć, ostrzyc (o włosach); ścinać, wycinać, zrywać (o roślinach)’, orm. k‘erem ‘drapać, golić’, lit. kertù, kirsti ‘rąbać, ścinać, kosić’, psł. *čerti ‘nacinać, oddzielać, obłupywać korę z drzew’, także *čersti (< *kert-ti) ‘ciąć, nacinać, wycinać’. Analizowane nazwy zbiorowe sprowadzają się do dwóch pokrewnych praform: pie. *kor-dh-uh2- : *kor-dh-eh2- (f. coll.).