Dylematy tolerancji w sztuce współczesnej

Autor artykułu rozróżnia „tolerancję wobec sztuki” i „tolerancję w sztuce”. Pierwsze zagadnienie dotyczy niewystępowania indywidualnej lub zbiorowej ingerencji w sprawy twórczości i rozpowszechniania jej rezultatów. Drugie odnosi się do rezygnacji z represyjności w toku kształcenia, uprawiania działalności artystycznej oraz recepcji wykonanych dzieł. O ile akceptację tolerancji rozumianej w pierwszym znaczeniu można uznać dziś za oczywistą, o tyle w drugim przypadku pojawiają się trudne wybory. Przykładem może być dwudziestowieczna awangarda, z jednej strony walcząca o wolność dla sztuki, z drugiej zaś nakładająca na sztukę i jej funkcjonowanie różnorodne restrykcje. Współczesną sytuację artystyczną cechuje demokracja i pluralizm. Jednak również ten stan nie jest wolny od dylematów. Niektóre z nich zostały szerzej przedstawione na przykładzie koncepcji sztuki partycypacyjnej Granta Kestera, Nicolasa Bourriauda i Claire Bishop. O ile dwóch pierwszych autorów uważa, że partycypacja uczestników wydarzeń artystycznych powinna być oparta na dialogu i tworzeniu sytuacji zmierzających do porozumienia, o tyle Bishop sądzi, że podstawą prawdziwej demokracji jest antagonizm i dlatego zakłada ścieranie się w sztuce przeciwstawnych poglądów.