İBRADILI MUTASARRIF/VALİ ALİ RIZA BEY’İN (KURUOĞLU) HAYATI VE FAALİYETLERİ (H. 1287/1870-1871-1958)

Bu çalışmanın amacı eğitimci ve mülki idareci Ali Rıza Bey’in hayatını bütün yönleriyle ele almaktır. Ali Rıza Bey üzerine yapılan çalışmalar genellikle onun Urfa Mutasarrıflığı hakkında bilgi vermektedir. Hayatının diğer kısımları bugüne kadar bir çalışmaya konu olmamıştır. Çalışmada Ali Rıza Bey’in hayatının aşamaları bir bütün olarak incelenecek, yeni belge ve bilgiler sunulacaktır. Kaynak olarak başta arşiv belgeleri olmak üzere basın, hatıratlar ve araştırma eserler kullanılacaktır. Ali Rıza Bey, Kadı Hüsameddin Efendi’nin oğlu olarak 1870 yılında İbradı’da doğmuştur. 1891 yılında Mülkiye Mektebi’ni bitirdikten sonra aynı yıl Aydın Mekteb-i İdadisi’ne muallim olarak atanmıştır. Böylece muallim Mülkiyeliler arasında yerini almıştır. 1892-1898 yılları arasında Denizli İdadisi’nde müdür olarak görev yapmıştır. Denizli İdadi Mektebi’nin ilk müdürü olmasından dolayı şehrin eğitim ve kültür hayatında önemli bir iz bırakmıştır. Maarifte son görev yeri Manisa Mekteb-i İdadisi Müdürlüğü idi. 1898-1918 yılları arasında genellikle Bitlis ile Mamuretü’laziz (Elazığ) Vilayeti bünyesinde başta Şirvan kazası olmak üzere çeşitli kazalarda kaymakamlık yapmıştır. Kaymakam olarak son görev yeri olan Hısn-ı Mansur (Adıyaman) kaymakamı iken 13 Temmuz 1918 tarihinde Süleymaniye Mutasarrıflığı’na yükseltilmiştir. Kısa süre sonra Mondros Mütarekesi dolayısıyla açıkta kalmış, bir süre Hısn-ı Mansur’da görev beklemiş ve sonunda 2 Nisan 1919 tarihinde Urfa Mutasarrıflığı’na atanmıştır. Bundan sonra sırasıyla Aralık 1920’de Siverek Mutasarrıflığı’na, Şubat 1921 tarihinde Erzurum, Kars, Ardahan ve Bayezid Mıntıkaları I. Sınıf Mülkiye Müfettişliği’ne ve Kasım 1922 tarihinde Genç Mutasarrıflığı’na nakledilmiştir. 20 Nisan 1924 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu gereği Genç Mutasarrıflığı’nın vilayete dönüştürülmesi üzerine vali olmuştur. Ama hemen idareten görevinden azledilmiştir. 30 Mayıs 1926 tarihli kanun ile de Genç Vilayeti kaza statüsüne düşürülmüştür. 1928 yılında valilik kadrosundan emekliye ayrılmıştır. Geri kalan ömrünü memleketi İbradı ile Antalya’da yaşamış ve 1958 yılında vefat etmiştir.