UŞAQLIĞIN ENDOKRİN HÜCEYRƏLİ XƏRÇƏNGİNİN MÜALİCƏSİ NƏTİCƏLƏRİNİN MÜQAYİSƏLİ TƏHLİLİ VƏ PROQNOSTİK XÜSUSİYYƏTLƏRİ

Mövzunun aktuallığı Qadın daxili cinsiyyət üzvlərinin şiş xəstəlikləri, həmçinin, uşaqlıq cisminin və uşaqlıq boynunun xərçəngi son onilliklərdə durmadan artır (9, 10, 23, 25) . ÜST-nin ekspertlər qrupunun məlumatına görə, dünyanın müxtəlif regionlarında hər iki lokalizasiyalı xərçənglə xəstələnmə göstəriciləri son il 25 il müddətində 4,0-6,0 dəfə artmışdır (25). Dünyada hər il uşaqlıq cisminin və boynunun xərçəngi ilə 97000 qadın aşkarlanır, 440000 xəstə isə vəfat edir (26, 29). Göstərilən qanunauyğunluq MDB ölkələrinə, o cümlədən Azərbaycana da aiddir (2, 21, 22). 1994-1999- cu illərin məlumatları göstərir ki, ölkə və onun ayrı-ayrı regionları , o cümlədən Bakı şəhəri üzrə, müvafiq şişlərlə xəstələnmə göstəriciləri azalmağa meylli deyildir. Üstəlik, son 12-15 il bu şişlər, xüsusilə də, uşaqlıq boynunun karsinoması xeyli «cavanlaşmışdır» və hazırda reproduktiv yaşlı qadınlarda daha çox təsadüf edilir (5, 23, 30). Bununla yanaşı son illər uşaqlığın həm cisminin, həm də boynunun xərçənginin diaqnostikası və müalicəsinin optimallaşdırılma, sına dair kompleks tədqiqatlar aparılır (27, 28, 35). Bu cəhətdən ən perspektivli istiqamətlərdən biri şiş toxumasında yerli humoral (para-endokrin) tənzimin vəziyyətinin dəqiq təyini və korreksiyasıdır.