ЕАЭО САЛЫҚТЫҚ ӘКІМШІЛІГІНІҢ ТИІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ

Бұл жұмыстың мақсаты 2022-2023 жылдардағы Еуразиялық 4 елдің салық әкімшілігінің макроэкономикалық тұрақтылыққа, тікелей шетелдік инвестицияларды тартуға және ЖІӨ-нің нығаюына қосқан үлесіне қатысты салыстырмалы тиімділігін бағалау және салыстырмалы талдау болып табылады. Арнайы CCR деректерді қоршаған ортада талдау шығару бағытындағы модельді қолдану арқылы зерттеліп отырған Еуразия елдерінің салық органдарының жұмыс тиімділігін өлшеу, салыстырмалы тиімділікті бағалау, нәтижелерді бағалау, толық тиімді салық әкімшіліктерін анықтау және тиімділігі төмендерінде нақты жақсарту мүмкіндіктерін анықтау көзделеді. Аңдатпа. Бұл мақалада 2022-2023 жылдардағы Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) төрт еліндегі салықтық әкімшіліктің тиімділігі жан-жақты қарастырылды. Салық органдарының макроэкономикалық тұрақтылыққа, тікелей шетелдік инвестицияларды тартуға және жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) нығаюына қосқан үлесі талданды. CCR деректерді қоршау талдау (DEA) моделі қолданылып, салық органдарының тиімділігін бағалау және салыстырмалы талдау жүргізілді. Нәтижесінде, толық тиімді деп танылған салық әкімшіліктері анықталды, ал тиімділігі төмен органдар үшін жақсарту жолдары көрсетілді. Зерттеуде нақты деректердің маңыздылығы дәлелденді және олардың салық әкімшілігінің тиімділігіне әсері айқындалды. Талдау нәтижелері макроэкономикалық тұрақтылықты арттыру, салықтық саясатты оңтайландыру және инвестициялық тартымдылықты күшейту үшін ұсыныстар ұсынуға мүмкіндік берді. ЕАЭО елдеріндегі салық әкімшілігінің әлсіз жақтары анықталып, оларды жетілдіру бойынша нақты қадамдар айқындалды. Сондай-ақ, тиімділікті арттыруға бағытталған әдістердің практикалық қолдану мүмкіндіктері көрсетілді. Осылайша, мақала ЕАЭО елдеріндегі салықтық әкімшіліктің тиімділігін арттыруға арналған негізгі әдістемелік тәсілдерді ұсынады және бұл саланы жақсарту үшін нақты ұсыныстар жасайды. Зерттеу нәтижелері мемлекеттік басқару, экономикалық тұрақтылық және аймақтық интеграция тұрғысынан пайдалы болып табылады. The objective of this paper is to assess and compare the relative efficiency of tax administration in four Eurasian countries in 2022-2023 in terms of their contribution to macroeconomic stability, foreign direct investment attraction and GDP growth. The model is intended to measure the efficiency of tax authorities in the studied Eurasian countries, assess relative efficiency, evaluate results, determine the overall efficiency of tax administration and identify opportunities for real improvement in efficiency areas. in the direction of data analysis in the CCR special data environment. Subsequently, a number of possible ways to improve the efficiency of tax administrations considered inefficient are proposed for tax administrations that can be implemented through specific changes (relaxations) in revenue and expenditure levels to make them more efficient. The results of the analysis also provide useful information about the efficiency of tax administrations that their administrations should use to change their operating conditions to improve efficiency. In addition, the validation test allowed us to draw useful conclusions about the quality of the research results and the important role of real data in the relative efficiency of tax administration in the Eurasian countries. The reliability of the research results showed the important role of real data and allowed to draw important conclusions regarding the increase of relative efficiency of tax administration. Thus, the proposed methods are used to increase efficiency.