QUALITY OF LIFE AND ADHERENCE TO THERAPY IN PATIENT WITH RHEUMATOID ARTHRITIS

Relevance: Rheumatoid arthritis (RA) is a chronic inflammatory disease that leads to progressive joint damage and systemic complications. It significantly reduces patients' quality of life (QoL), affecting their physical, psychological, and social well-being. Assessing QoL is a crucial criterion for evaluating treatment effectiveness and requires the use of specialized instruments and questionnaires. This study aims to assess changes in QoL and treatment adherence among RA patients over one year of baseline therapy using the SF-36 and HAQ questionnaires. Materials and Methods: A prospective observational study was conducted on 109 patients with a confirmed RA diagnosis (ACR/EULAR 2010 criteria). Enrollment took place in 2021, with reassessment after 12 months. Clinical parameters (DAS28, VAS), QoL measures (SF-36, HAQ), and treatment adherence (Morisky-Green questionnaire) were evaluated. Data analysis was performed using SPSS 26.0. Results: The mean age of the patients was 56.3 years, with 77% being women. After one year of therapy, a statistically significant improvement in QoL was observed: the physical component of SF-36 (PCS) increased by 8.3 points, and the psychological component (MCS) increased by 10.6 points (p < 0.001). The HAQ index decreased by 0.4 points, indicating improved functional status. However, only 59.6% of patients demonstrated high adherence to treatment, while 40.4% had low adherence, which correlated with poorer QoL scores and higher disease activity. Conclusions: High treatment adherence positively influences QoL and disease activity in RA patients. Additional strategies, including digital technologies, counseling, and personalized treatment approaches, are necessary to enhance adherence and optimize patient outcomes. Актуальность: Ревматоидный артрит (РА) — это хроническое воспалительное заболевание, приводящее к прогрессирующему повреждению суставов и системным осложнениям. Оно значительно снижает качество жизни (КЖ) пациентов, затрагивая их физическое, психологическое и социальное благополучие. Оценка КЖ является важным критерием эффективности терапии и требует использования специализированных инструментов и опросников. Цель данного исследования — оценить динамику КЖ и приверженности терапии у пациентов с РА в течение одного года базисного лечения с использованием опросников SF-36 и HAQ. Материалы и методы:проведено проспективное обсервационное исследование, включающее 109 пациентов с подтвержденным диагнозом РА (критерии ACR/EULAR2010). Включение в исследование проводилось в 2021 году, повторная оценка осуществлялась через 12 месяцев. Оценивались клинические параметры (DAS28, VAS), показатели КЖ (SF-36, HAQ) и приверженность терапии (опросник Мориски-Грина). Анализ данных выполнялся с использованием программы SPSS 26.0. Результаты:Средний возраст пациентов составил 56,3 года, 77% участников были женщины. Через год терапии было отмечено статистически значимое улучшение КЖ: физический компонент SF-36 (PCS) увеличился на 8,3 балла, а психологический компонент (MCS) — на 10,6 балла (p< 0,001). Индекс HAQ снизился на 0,4 балла, что свидетельствует об улучшении функционального состояния. Однако высокая приверженность терапии наблюдалась только у 59,6% пациентов, тогда как 40,4% имели низкую приверженность, что коррелировало с худшими показателями КЖ и большей активностью заболевания. Заключение: Высокая приверженность терапии оказывает положительное влияние на КЖ и активность заболевания у пациентов с РА. Для повышения приверженности и оптимизации результатов лечения необходимы дополнительные стратегии, включая цифровые технологии, консультирование и персонализированные подходы к терапии. Өзектілігі: Ревматоидты артрит (РА) – буындардыңпрогрессивті зақымдануы мен жүйелі асқынуларға әкелетін созылмалы қабыну ауруы. Ол пациенттердің өмір сүру сапасын (ӨС) айтарлықтай төмендетіп, олардың физикалық, психологиялық және әлеуметтік әл-ауқатына әсер етеді. ӨС бағалау терапияның тиімділігін анықтаудың маңызды критерийі болып табылады және арнайы құралдар мен сауалнамаларды қолдануды талап етеді. Осы зерттеудің мақсаты – SF-36 және HAQ сауалнамаларын қолдана отырып, РА-мен ауыратын пациенттердің ӨС динамикасын және терапияға бейімділігін бір жылдықбазалық ем аясында бағалау. Материалдар мен әдістер: ACR/EULAR 2010 критерийлеріне сәйкес РА диагнозы расталған 109 пациентті қамтыған проспективті бақылау зерттеуі жүргізілді. Пациенттер 2021 жылы зерттеуге енгізіліп, 12 айдан кейін қайта бағаланды. Клиникалық параметрлер (DAS28, VAS), ӨС көрсеткіштері (SF-36, HAQ) және терапияға бейімділік (Мориски-Грин сауалнамасы) бағаланды. Деректерді талдау SPSS 26.0 бағдарламасы арқылы жүргізілді. Нәтижелер: Пациенттердің орташа жасы 56,3 жасты құрады, олардың 77%-ы әйелдер болды. Бір жылдықтерапиядан кейін ӨС-тің статистикалық тұрғыдан маңызды жақсаруы байқалды: SF-36 физикалық компоненті (PCS) 8,3 баллға, ал психологиялық компоненті (MCS) 10,6 баллға артты (p < 0,001). HAQ индексі 0,4 баллға төмендеп, функционалдық жағдайдың жақсарғанын көрсетті. Алайда, тек 59,6% пациенттер терапияға жоғары бейімділік танытты, ал 40,4%-ында бейімділік төмен болды, бұл ӨС-тің нашарлауымен және ауру белсенділігінің жоғары болуымен өзара байланыста болды. Қорытындылар: Терапияға жоғары бейімділік РА-мен ауыратын пациенттердің ӨС мен ауру белсенділігіне оң әсер етеді. Бейімділікті арттыру және емдеу нәтижелерін оңтайландыру үшін цифрлық технологияларды, кеңес беруді және жеке емдеу тәсілдерін қоса алғанда, қосымша стратегиялар қажет.