Pandemide Yas Süreci

Pandemi koşulları yaşamın her alanında ani değişimler ve zorluklar yaşattı. Dünyada birçok kişi hayatını ani ve beklenmedik bir şekilde kaybetti. Pandemi koşullarında hastalık, ölüm ve yas deneyimi ise en çok zorlanan durumlardan biri oldu. Sürecin getirdiği karantina, sosyal kısıtlamalar, bulaşma riski ve birtakım kuralların uygulanması yas deneyiminin daha karmaşık hale gelmesine neden oldu. Yas, her zamankinden farklı olarak sosyal destek alınmadan, yalnız bir şekilde ve daha travmatik olarak yaşandı. Ailelerin ölen yakınlarıyla son zamanlarında bir arada olamadığı, yarım kalan işlerini tamamlayamadığı, duygu ve düşüncelerini paylaşamadığı bir yas süreci yaşandı. Kültür içindeki ölüme ait ritüeller, kişinin yasını tamamlamasına yardım eder ancak pandemi sürecindeki kısıtlamalar nedeniyle cenaze merasimleri yapılamadı, yaşanan zorluklar yas süreci deneyimini olumsuz etkiledi ve uzamış yas bozukluğu açısından kişiler riskli hale geldi. Yaşanamayan ve ertelenen bu yas sürecinin, gelecekte birçok psikolojik sorunun da nedeni olabileceği öngörülmektedir. Bu derlemede, normal zamanlarda yaşadığımız yas deneyimi ile pandemi koşulları arasında yaşanan yas deneyimi arasında farklılıklar anlatılmaya çalışılmış ve pandemide yaşanan kayıpların hangi psikososyal sorunları yaşattığı literatür doğrultusunda açıklanmış ve tartışılmıştır. Bu bilgilerin ileride karşılaşılabilecek bu tür durumlara bir ışık tutacağı, ilgili alanlarda görev yapan profesyonellere bir bakış açısı kazandıracağı düşünülmüştür.