Kurgu, Kurum ve Kriz: Akademik Roman ve Aynadaki Yalan

Akademik roman, yirminci yüzyılın ikinci yarısında İngiliz ve Amerikan edebiyatında üniversite ortamını ve akademisyenleri merkeze alan alt bir roman türü olarak ortaya çıkmıştır. Başlangıçta kampüs romanı, kolej romanı ve üniversite romanı terimleriyle de karşılanan bu tür, akademisyenlerin yaşamlarına, ilişkilerine ve mesleki çatışmalarına odaklanmasıyla söz konusu türlerden ayrılır. Akademik romanlarda yükseköğretim kurumları, kariyer süreçleri, politik gerilimler ve entelektüel krizler genellikle hicivsel ve mizahi bir üslupla işlenir. Bu makalede, Türk edebiyatında henüz yeterince bilinmeyen akademik roman türü bağlamında Necip Fazıl Kısakürek’in Aynadaki Yalan adlı romanı incelenmiştir. Çalışmada ilk olarak akademik romanın tanımı ve temel özellikleri verilmiş, ardından türün Türk edebiyatındaki görünümü tartışılmıştır. Daha sonra Aynadaki Yalan, akademik romanın tematik ve yapısal özellikleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Roman her ne kadar belirgin bir üniversite mekânı içermese de kurumsal yapıların sorgulanması, entelektüel kimliğin çatışmaları ve ideolojik gerilimler gibi türe özgü meseleleri işler. Felsefe bölümünde çalışan ve doçentlik sürecinde olan başkişinin yaşadığı mesleki, ideolojik ve varoluşsal krizler, akademik romanlarda sıkça işlenen kariyer ve yükselme sorunlarıyla örtüşür. Bu yönüyle Aynadaki Yalan, Türk üniversite sistemine dair kurgusal düzlemde eleştirel bir bakış sunar. Yeni Türk edebiyatı sahasında doğrudan akademik roman üzerine yapılmış ilk bilimsel çalışma olma iddiasındaki bu makale, türün kavramsal sınırlarını genişletmeyi ve Türk edebiyatındaki konumunu tartışmaya açmayı hedeflemektedir.