İşhan Kilisesinin onarım ve güçlendirmesinde kullanılan müdahale yöntemlerinin incelenmesi

İşhan kilisesi, Artvin Yusufeli’nde inşa edilmiş bir Gürcü kilisesidir. Kafkasya halkı olarak bilinen ve günümüzde çoğunluğu Gürcistan’da yaşayan Gürcüler özellikle Artvin ve Erzurum sınırları olarak değerlendirilen Çoruh Vadisi bölgesinde yaşamışlar ve birçok dini yapı inşa etmişlerdir. İşhan kilisesi; özgün niteliğinin önemli ölçüde bozulmadan çeşitli müdahale yöntemlerini barındırması, belge değerini koruyarak günümüze kadar gelmesi ve son dönemde restore edilmiş önemli iyi örneklerden olması ve restorasyon aşamalarına dair detaylı bilgi ve belgelerin bulunması nedeniyle araştırma kapsamında incelenmiştir. Bu yapıya uygulanan müdahale yaklaşımları incelenerek değişen koruma anlayışının değerlendirilmesi ve yapıya uygulanan müdahale yaklaşımlarının irdelenmesi amaç edinilmiştir. Bu kapsamda literatür taraması, tarihsel araştırma, arşiv taraması ve alanda fotoğraflama tekniği kullanılmıştır. Yapının restorasyon öncesi ve sonrasına ait çizimler Erzurum Koruma Kurulundan elde edilerek düzenlenmiş ve araştırma içerisinde sunulmuştur. Yapı üzerinde görülen hasarlar ve nedenleri incelenmiş, onarım ve güçlendirme yöntemleri değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında yapılan restorasyon öncesi ve sonrası müdahale süreci incelemelerinde yapıya uygulanan müdahale yaklaşımlarının minimum da tutulmaya çalışıldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak yapılan çalışmanın onarım ve güçlendirme yaklaşımlarına katkı sağlayacağı ve benzer çalışmalarda da örnek olacaktır.