Adaletin Nefesinin Tükendiği An: Hrant Dink Davasında Hukukun Yönetimsel Şiddeti

Öz Bu makale, Hrant Dink suikastının ardından yürütülen yargılamayı yerleşik ‘adalet başarısızlığı’ anlatısının ötesinde yeniden okur. Dava sürecinin bir sapma değil, özgül bir hukuki yönetimsellik rasyonalitesinin paradigmatik icrası olduğunu savunur. Temel tez şudur: Türk hukuk sistemi, siyasi bir suikastın ardındaki hakikati açığa çıkarmaktan çok, tarihsel hesaplaşma talebinin mahkeme alanına taşınan boyutunu prosedürler yoluyla soğurup yönetilebilir kılmıştır. Bu çalışma, mahkeme dışı hafıza ve kolektif yas repertuarlarını kapsam dışı bırakarak, talebin yargısal alanda nasıl yönetildiğini dava içi metinler üzerinden izler. Bu mekanizmayı adlandırmak için makale “thanato-jurisprudence” (tanato-hukuk düzeneği) kavramını önerir. Foucault, Rancière, Derrida, Butler ve Mbembe ile diyalog içinde geliştirilen kavram, siyasi kaybın hesap verebilirlik diline tercümesini düzenleyen; bu süreçte kaybı usulen anlaşılmazlaştırarak idari olarak görünmezleştiren bir hukuk aygıtına işaret eder. Aygıt, şiddeti inkâr etmek yerine kaybı bürokratik prosedürlere hapsederek etkisizleştirir. Eleştirel söylem analiziyle mahkeme kararları, mevzuat ve duruşma izleme raporları incelenerek, aygıtın üç teknik üzerinden işlediği gösterilir: (i) siyasi soruları teknik usuli sorulara çeviren usuli tercüme, (ii) süreyi yöneterek talebi aşındıran zamansal erozyon, (iii) sorumluluğu sürekli yerinden eden anlatısal kaydırma. MİT’in rolünün soruşturulması talebinin usuli gerekçelerle reddi ve üst düzey görevliler için zamanaşımı üzerinden üretilen fiili cezasızlık bu işleyişin örnekleridir. Sonuç olarak makale, Dink davasının hukukun ortadan kaldıramadığı şeyi susturma kapasitesini yoğunlaştırdığını; bu nedenle eleştirel çalışmaları, hukukun ‘başarısızlığı’ yerine siyaseti yönetmedeki sessiz ‘başarısını’ analiz etmeye çağırır.