„Stoł drugi Florenski roznymi Aspisami sadzony w posrzodkuFontanna”. Dzieła commesso di pietre dure w zbiorach Jana IIISobieskiego i jego rodziny

Artykuł poświęcony jest obiektom dekorowanym techniką zdobniczą zwaną „commesso di pietre dure”,mozaiką kamienną lub florencką, znajdującym się w kolekcjiJana III Sobieskiego (1629–1696) i jego rodziny. Technika ta,rozwinięta w XVI wieku we Włoszech, polegała na precyzyjnym docinaniu i układaniu płytek z kamieni półszlachetnychw geometryczne lub figuralne wzory. Szczególną popularność zyskała we Florencji, gdzie pod patronatem Medyceuszy działały warsztaty znane jako Opificio della Pietre Dure,produkujące takie płytki. Wyroby te zaczęły pojawiać się naterenach Rzeczypospolitej najpóźniej od połowy XVII wieku. Liczne wzmianki o ich istnieniu napotykamy w archiwalnych dokumentach dotyczących ruchomego majątkuJana III, przede wszystkim w pośmiertnym spisie ruchomo-ści wilanowskich, znanym jako Inwentarz Generalny. Tekstanalizuje zapisy dotyczące tych obiektów, próbując ustalić,czy kolekcja Sobieskiego była zjawiskiem unikalnym w Rzeczypospolitej, czy typowym dla szlacheckich rezydencji orazczy liczba mozaik w zbiorach jest wynikiem dobrego stanuzachowania archiwaliów, czy też wytwory tej techniki byłynadreprezentowane w ich zbiorach.