HARÎRÎ'NİN MAKAMELERİNDE KELİMELERİN ANLAMSAL İFADELERİ

Bu araştırma, Harîrî'nin Makamelerinde sözlük dilinin anlamını incelemektedir. Harîrî, sözlük diline ve bu dilin kullanımına büyük önem veren en seçkin yazarlardan biridir. Onun makamelerinin birçok üstünlüğü bulunmaktadır. Makameler, hicrî beşinci yüzyıldan itibaren edebiyatçılar ve yazarlar arasında büyük bir ilgi görmüştür. Harîrî, bu eserleriyle dönemin seçkin şahsiyetlerini ve edebiyat hamilerini belagatı, fesahati ve etkileyici üslubuyla büyülemiştir. Makameler, içerik olarak çeşitlilik gösterse de hepsi bir bütünlük taşır. Makameler; dil, edebiyat ve eğitim açısından büyük bir değere sahiptir. Harîrî’nin gereksiz kelime tekrarından kaçınması, onun dil ve sözlük hazinesinin ne denli zengin olduğunu göstermektedir. Harîrî, makamelerini ele alırken bazen özlü ve etkileyici, bazen de ayrıntılı ve bilgilendiricidir. Harîrî deneyimli bir yazardır. Makamat'ında, şiirinin yanı sıra, Kur'an-ı Kerim, Arapça konuşma, hikmet ve atasözleri hakkında kapsamlı bilgi ve derin anlayışının kanıtlarını göstermiştir. Bu çalışmada, Harîrî'nin bazı makameleri ifade ve anlam açısından analiz edilmiştir. Çalışma, Harîrî'nin birinci tekil şahıs zamirini diğer zamirlere tercih etmesi ve bunun anlamı üzerinde durmaktadır. Ayrıca, çalışmada birinci tekil şahıs zamiri yerine edilgen fiil yapısının tercih edilme sebepleri, anlatıdaki söylem özellikleri, kelime tekrarının işlevi, özel isimlerin gizlenmek yerine açıkça kullanılmasının tercih edilme nedeni ve tanıklığın desteklenmesi amacıyla kelimelerin delil olarak kullanımı incelenmiştir. Bu unsurlar, metnin anlatısal yapısı ve söylemsel stratejileri bağlamında değerlendirilerek analiz edilmiştir. Araştırma, betimleyici ve analitik bir yöntemle, Harîrî'nin geniş dil bilgisine, etkileyici ve çekici üslubuna, çağının insanlarını ve durumlarını anlama becerisine ve kelime seçimindeki belagatına ışık tutmayı amaçlamaktadır.