Acaricidal Activity of Mongolian Plants Against Dermacentor nuttalli

Dermacentor nuttalli is the most commonly distributed tick species in Mongolia, and responsible for huge economic losses related to tick-borne diseases in livestock industry. Many rural herders have used plants to control tick which is noted in few documents, mostly transferred orally through generations. The aim of the present study was to determine acaricidal activity of Mongolian plants against D. nuttalli. We checked acaricidal activity of 113 crude extracts of 76 plant species included in 26 families. Among them Amaranthus retroflexus root (40%), Ephedra sinica leaf (40%), Erigeron acer root (40%), Ranunculus japonicus root (42%), and Spiraea salicifolia leaf (43.5%) showed potential activity against D. nuttalli. Acaricidal activity of Mongolian plants were experimented in vitro condition in first time. Furthermore, the study will continue isolation and identification active ingredients of potential candidates.  We hope this study will be start line of acaricidal activity research in our country. Монгол орны ургамлын Акарицид (хачиг үхүүлэх) идэвхийн судалгаа Монгол орны бүх бүс нутагт Dermacentor nuttalli зүйл хачиг өргөн тархсан төдийгүй мал аж ахуйд хамгийн их хор хөнөөл учруулдаг. Малчид хачиг, шавжтай тэмцэхэд зарим ургамлыг ханд, цацлага, утлага хэлбэрээр хэрэглэж ирсэн уламжлалтай ч түүний шинжлэх ухааны үндэслэлтэй эсэхийг тогтоох судалгаа төдийлөн хийгдээгүй байна. Бид энэ удаа D. nuttalli хачиг дээр турших цуврал судалгааны ажлыг эхлүүлэх зорилго тавин ажиллав. Нийт 26 овогт хамаарагдах 76 зүйл ургамлын 113 дээж дээр акарицид идэвхийг шалгахад, тэдгээрээс Урвуу гагадайн (Amaranthus retroflexus) үндэс, Нангиад зээргэний (Ephedra sinica) навч, Хахуун цийлэгийн (Erigeron acer) үндэс тус бүр 40%, Япон холтсон цэцгийн (Ranunculus japonicus) үндэс 42%, Бургас навчит тавилганы (Spiraea salicifolia) навч 43.5% буюу бусад ургамлаас илүү идэвх үзүүлж байв. Энэхүү судалгаагаар анх удаа Монгол орны хачиг дээр in vitro орчинд туршин сорих арга зүйг нэвтрүүллээ. Энэ нь цаашид ургамлаас хачгийн эсрэг үйлдэлтэй бодис, нэгдэлийг хайж илрүүлэх, цуврал суурь судалгааны ажлын эхлэл болж өгч байгаагаараа чухал ач холбогдолтой юм. Түлхүүр үг: акарицид (хачиг үхүүлэх) идэвх, хачиг, Dermacentor nuttalli, ургамал