ŞEMSETTİN SAMİ’NİN KÂMÛSÜ’L-A’LÂM ESERİNE GÖRE “ARNAVUTLAR”: DİL, TARİH, KÜLTÜR

İlk cildi 1888 yılında yayımlanan ve yaklaşık on yıllık bir süreçte altı cilt olarak basılan Kâmûs’ü’l-Alâm isimli eser Şemsettin Sami tarafından kaleme alınmıştır. XIX. yüzyılın sonlarında Osmanlı bilim dünyasına kazandırılan bu devasa eser Mihran matbaasında altı cilt olarak çıkarılmış olup toplam sayfa sayısı 4830’dur. Bu eserin içerisinde medeniyetler tarihi, ulusal kültürler ve diller hakkındaki bilgiler maddeler halinde verilmiştir. Eserde Arnavutların dili, tarihi ve kültürü üzerine ayrıntılı bilgiler yer almaktadır. XIX. yüzyılı Balkanlar’da “Uluslaşma Çağı” olarak nitelendirirken bu bilgilerin Arnavut kökenli bir Osmanlı bilgini tarafından eserde sunuluyor olması önemlidir. Arnavut entelektüellerin özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Arnavut halkının dil-tarih-kültür yapılarına dair faaliyetlere giriştikleri de dikkate alınırsa bu dönem Arnavut tarihyazımının oluşmaya başladığı dönemler arasındadır. Şemsettin Sami tarafından kaleme alınan Kâmûs’ü’l-Alâm isimli eserde Arnavutlar hakkında verilen bilgilerin Arnavut tarihyazımına katkısı büyük olmuştur. Bu bağlamda çalışmada, Kâmûs’ü’l-Alâm isimli eserde Arnavutların dil, tarih ve kültürlerine dair verilen bilgiler sunulmuş ve eleştirel bir yaklaşımla incelenmiştir.