Suriçi’ndeki Yapılaşmanın Tarihi İstanbul Çeşmeleri Üzerindeki Etkisi Ve Çeşmelerin Mevcut Durumu

Türk-İslam mimarisinin en önemli öğelerinden biri çeşmelerdir. Çeşmeler Türk toplumsal hayatında da önemli bir öğesidir. Bu yüzden Osmanlı Devleti döneminde İstanbul’da yüzlerce çeşme yapılmıştır. Ancak Osmanlı Devleti’nin çöküşünden sonra yaşanan gelişmeler İstanbul çeşmelerini de olumsuz yönde etkilemiştir. Zaman içerisinde İstanbul çeşmelerinin çoğu atıl kalmış, bazıları yıkılmış ve bazıları ise yok olmuştur. Göçler ve bilinçsizce şehirleşme İstanbul’un tarihi dokusu üzerinde büyük bir baskı oluşturmuştur. Bu baskıyı azaltmaya yönelik çeşitli çalışmalar olmakla birlikte bu konuda çok başarılı olunmamıştır. Bürokratik çoklu bölünmüşlük ise tarihi eserlerin yok olmasını daha da hızlandırmaktadır. Çeşmeler ise boyutları sebebiyle şehrin geçirdiği hızlı değişimlerden en kolay olan etkilenen yapılardır. Bu kaygı ve endişeler çerçevesinde öğrencilerimizle birlikte Tarihi Yarımada’daki tarihi çeşmeleri tespit etmek ve ilgili kurumlara bu konuda hem destek hem de uyarıda bulunmak amacıyla 2017 yılında bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında 235 öğrenciyle Tarihi Yarımada’daki bütün sokaklar tek tek gezilmiş ve tespit edilen çeşmeler fotoğraflanıp katalog haline getirilmiştir. Çalışma sonucunda 346 çeşme tespit edilmiş ve bunların çoğunun büyük risk altında olduğu görülmüştür.