Bitlis İlinin Balık Yetiştiriciliğindeki Mevcut Durumu ve Yetiştiricilik Potansiyelinin Belirlenmesi

Bu çalışmada, Bitlis ilinin balık yetiştiriciliğindeki mevcut durumu ve yetiştiricilik potansiyelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Mevcut işletmelerin ve su kaynaklarının tamamına 1 yıl boyunca 3 aylık periyotlar halinde gidilmiştir. Gerçek zamanlı olarak işletmelerdeki yetkili kişi ve çalışanlarla yüz yüze yapılan anket çalışmasıyla ham veriler elde edilmiştir. Ayrıca, su kaynaklarının bazı fiziksel (sıcaklık, debi, bulanıklık) ve kimyasal (oksijen, pH, nitrat) özellikleri tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; işletmelerin %20’si vadi arasında, %40’ı dağ eteğindeki yamaçlarda ve %40’ı ise açık arazide kurulmuştur. İşletmelerin %80’inin üretimde kaynak suyunu kullandığı, %20’sinin ise göl üzerinde üretim yaptığı belirlenmiştir. Bitlis İlindeki işletmelerin yıllık üretim kapasiteleri 25-100 ton arasında değişmektedir. İşletmelerin il genelindeki toplam proje kapasitesi 211 ton/yıl, fiili kapasitesi 176 ton/yıl ve ortalama kapasite kullanım oranı ise %74,21±35,46’dır. Bu işletmelerin %60’ı ihtiyaç duydukları yıllık 6 250 000 adet yavru balığı kendi kuluçkahanelerinde üretirken, %40’ı ise ihtiyaç duyduğu yıllık 130 000 adet yavru balığı dışarıdan satın almaktadır. Mevcut işletmelerin %80’inin beton ve toprak havuzlarda, %20’sinin ise ağ kafeslerde balık üretimini yaptığı tespit edilmiştir. Bitlis ilindeki işletmelere ait toplam fiili üretim; %94,3 oranında beton ve toprak havuzlarda, %5,7 oranında ise ağ kafeslerde gerçekleşmektedir. Bitlis İlindeki balık üretim tesisleri %100 şahıs işletmesi olarak faaliyet göstermektedir. İşletmelerin %20’sinin öz sermaye kullandıkları, %80’inin de öz sermaye haricinde teşviklerden faydalanarak faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu ildeki mevcut işletme sahiplerinin %60’ı 44-52, %40’ı ise 53-63 yaş aralığındadır. Bunların %40’ı ilkokul, %20’si ortaokul ve %40’ı ise lise mezunudur. Mevcut işletmelerde toplam 20 kişi çalışmakta olup, bunların %70’i ilköğretim, %25’i lise ve %5’i ise lisans mezunudur. Toplam personelin %95’i erkek, %5’i ise bayandır. İldeki su kaynaklarının ortalama sıcaklık değerleri 9,51-14,42 ºC arasında olup, debisi 6,75-426,3 L/sn, bulanıklığı 0,55-12,95 JTU, çözünmüş oksijeni 4,86-9,25 mg/L, pH’sı 6,27-9,76 ppm ve nitrat düzeyi 0,00-14,70 mg/L aralığında değişmektedir. Sonuç olarak, Bitlis ilindeki kültür balığı üretiminin nitelik ve nicelik olarak verimliliğin arttırılabilmesi, üretimin optimize edilebilmesi, geleceğe yönelik projeksiyonların yapılabilmesi, su ürünleri üretiminin il, bölge ve ülke ekonomisine olan katkılarının arttırılabilmesi için; mevcut işletmeler yapısal, teknik ve ekonomik yönlerden geliştirilmelidir. Bölgede kültür balıkçılığı verileri istenen düzeyde olmasa da, devlet desteğinin her geçen yıl artması ve çeşitlilik kazanması, teknolojik gelişmeler ve potansiyel su kaynaklarının balık üretiminde kullanılmasıyla birlikte kültür balıkçılığına olan ilgi de her geçen gün artacaktır.