Acil Tıpta Ultrasonografi: Doktorların Yetkinliklerinin Değerlendirilmesi

Amaç: Acil tıp hastalara hızlı ve doğru tanılar koymayı gerektiren yüksek riskli bir alandır. Son yıllarda ultrasonografi acil tıpta teşhis ve tedavi süreçlerini hızlandıran kritik bir araç haline gelmiştir. Bu çalışma, acil tıp doktorlarının yatak başı ultrasonografi (YBU) yetkinliklerini değerlendirmeyi, eğitim geçmişlerini, cihaz erişimlerini ve Türkiye’deki acil servislerde karşılaştıkları zorlukları incelemeyi amaçlamıştır. Materyal ve Metod: Türkiye’deki çeşitli hastanelerden 430 acil tıp doktoru ile kesitsel bir anket çalışması gerçekleştirildi. Veriler; demografik bilgileri, YBU eğitimini, cihaz kullanım alışkanlıklarını, altı alanda (FAST, kardiyak, abdominal, torasik, vasküler, kas-iskelet) kendi yetkinlik düzeyi değerlendirmelerini (1-5 Likert ölçeği) ve karşılaşılan engelleri içermektedir. SPSS 26.0 kullanılarak istatistiksel analizler (Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, Spearman korelasyonu, Ki-kare, çoklu regresyon) yapıldı ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlendi. Bulgular: Katılımcıların %58,1’i (n=250) YBU eğitimi almış olup, en yaygın eğitimler FAST (Focused Assessment with Sonography for Trauma) (%62,8) ve kardiyak odaklı ultrasonografi (FOCUS) (%51,2) alanlarında idi. FAST alanındaki yetkinlik ortalaması en yüksekti (M=3,62, SD=1,22). Eğitim alan doktorlar, kardiyak (p=0,012) ve FAST (p=0,033) alanlarında eğitimsizlere göre daha üstün yetkinlik gösterdi. Hekimin deneyimi, aylık YBU uyguladığı hasta sayısıyla güçlü bir şekilde ilişkiliydi (r=0,71, p<0,001) ve FAST alanındaki yetkinlik puanlarını etkiledi (r=0,59, p<0,001). Cihaz sık kullanımı abdominal alanda yetkinliği artırdı (p=0,008). Çoklu regresyon, FAST uygulama yetkinliğinde eğitimi (β=0,42, p=0,015) ve deneyimi (β=0,38, p=0,022) ana belirleyiciler olarak gösterdi (R²=0,51). Cihaz yetersizliği (%51,2) ve teknik bilgi eksikliği (%41,9) ise başlıca engellerdi. Sonuç: YBU yetkinliği, eğitim ve deneyimle önemli ölçüde artarken, ekipman ve bilgi eksiklikleri tarafından kısıtlanmaktadır. Yapılandırılmış eğitim ve altyapı iyileştirmeleri, acil bakımda YBU’yu optimize etmek ve kullanımını arttırmak için gereklidir.