Ebû Muhammed Abdullah İbn Rüşd’ün De Intellectu Adlı Risâlesinin Tercümesi

İbn Rüşd, Aristoteles üzerine yazdığı şerhlerle Latin skolastik düşüncesini derinden etkilemiştir. Bu etkinin merkezinde, özellikle De anima’ya yazdığı büyük şerhine dayanan ve 13. yüzyıl Hristiyan düşünürleri arasında ciddi tartışmalara yol açan aklın birliği tezi yer almaktadır. İbn Rüşd’ün oğlu Ebû Muhammed Abdullah’a atfedilen De intellectu başlıklı risâle de tartışmanın erken dönemlerinde, 1240 yılından önce Latinceye tercüme edilmiştir. Ebû Muhammed Abdullah risâleyi yazma amacını en yüksek mutluluğu yani heyûlanî akıl bedende olduğu sürece faal aklın onunla ittisal edip etmediğini bilmemizi sağlayan bütün anlaşılır yolları ve sağlam kanıtları açıklamak olarak belirtmiştir. İbn Rüşd gibi Ebû Muhammed Abdullah da Aristoteles’in De anima kitabında bu soruyu açıklamadan bıraktığına işaret eder. Müellif, bu konudaki görüşlerini İbn Rüşd’e dayandır ve meselenin üç yol ile kanıtlanabileceğini ifade eder. Bu yolları açıklarken İskender Afrodisî ve Themistius gibi önemli şarihlere atıfta bulunan Ebû Muhammed Abdullah aynı zamanda duyu ile akıl arasında bir analoji kurma, kuvve-fiil ilişkisi gibi bazı yöntemler ile meseleyi açıklığa kavuşturmaya çalışır. Bu çalışma söz konusu risâlenin Türkçeye çevirisini sunmayı ve İbn Rüşdcü akıl anlayışı literatürüne katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çeviri, iki temel nedenden ötürü Latince metin esas alınarak yapılmıştır. Birincisi, metnin skolastik düşünce üzerindeki etkisinin Latince tercümeleri üzerinden şekillenmesi; ikincisi ise bu Latince versiyonun, günümüze ulaşan tek Arapça nüshadan filolojik farklılıklar içermesidir.