CUMBADAN RUMBAYA ROMANINDA KADIN ARGOSU

Peyami Safa’nın Server Bedi adıyla yayınladığı Cumbadan Rumbaya, doğu – batı çatışmasının Karagümrüklü Deli Cemile’yi merkeze alarak, mizahi dille anlatıldığı bir romandır. Romanda, Cemile’nin Karagümrük mahallesindeki “geleneksel” evden; Taksim’deki “modern” bir apartman dairesine uzanan hikâyesi anlatılır. Kayserili tüccar Tahsin Bey’in kendisine sunduğu olanaklar ile Taksim’de apartman dairesinde hizmetçiler ve pahalı eşyalar ile yaşamaya başlayan Cemile’nin mahallesi, evi, eşyaları, kıyafetleri ve sosyal çevresi değişmiştir. Değişmeyen tek şey Cemile’nin üslubudur. Cemile, Karagümrük mahallesinin argo ile çepeçevre sarılmış dilinden kurtulamaz. Aslında kurtulmak istemez. Çünkü Cemile’ye göre üslubu kalp temizliğinin, saflığının göstergesidir. Bu çalışmada Peyami Safa’nın Cumbadan Rumbaya romanı, kadın argosu üzerinden incelenmiştir. Roman boyunca kadınların sesi daha çok duyulmaktadır. Cumbadan Rumbaya romanında yaygın olanın aksine, erkekler değil; kadınlar argo konuşur. Başta romanın merkez kişisi Cemile olmak üzere, Karagümrük mahallesinde yaşayan bütün kadınlar argo konuşmaktadır. Bu argo örnekleri incelediğinde, kavga ve tartışma anında kullanılan hakaret içerikli argoların öne çıktığı görülmektedir. Kadın cinselliğine yönelik argo sözcükler ise yok denecek kadar azdır. Cemile’nin Karagümrük’teki komşuları ile konuştuğu argo ve Taksim’de yeni yeni tanıştığı çevreyle konuştuğu argo birbirinden farklıdır. Karagümrük’te daha serbest konuşurken, Taksim’in modern ortamında konuştuklarına dikkat etmeye çalışır. Sinirlendiğinde bile Taksim’de kullandığı argo dilinin daha kibar olduğu görülmektedir. Romanda Cemile’nin argosunun kaynağı, yetiştiği ailesi ve mahallesi Karagümrük’tür. Ayrıca eğitim almaması da argo konuşmasının sebepleri arasındadır. Çünkü Cemile’ye göre mektep, insanı “lapalaştırmakta”dır. Bu yüzden Cemile, etrafında “kâtip ağzıyla konuşanlardan” hiç hoşlanmaz. Kadın argosunun ön planda olduğu bu roman Peyami Safa’nın eserleri arasında da bu yönü ile diğerlerinden ayrışmaktadır.