A STUDY ON SADULLAH SİYAYEV’S NOVEL AHMET YESEVÎ

Ahmet Yesevî, on ikinci yüzyılın önemli isimlerinden biridir. İslam ile sanatı kaynaştırdığı ve hikmet adını verdiği Türkçe şiirleriyle gönülleri kazanmıştır. Geliştirdiği tasavvuf anlayışı ve gönüllerde edindiği nihayetsiz yer ile diğer mutasavvıflardan ayrılan Ahmet Yesevî, çok sayıda Türk’ü asırlarca etkilemiştir. Günümüzde de onun hayatını ve öğretilerini konu alan pek çok roman yazılmıştır. Sadullah Siyayev’in Ahmet Yesevi adlı eseri de bunlardan biridir. Bu çalışmada, Ahmet Yesevi adlı eser tarihî bilgiler bakımından tahlil edilmiş ve anlatılanların gerçekliği değerlendirilmiştir. Ahmet Yesevî’nin hayatının kısa bir dönemini anlatan roman kronolojik bir şekilde ilerlemediği için, eserdeki biyografik unsurlar belli bir sıraya koyulmuştur. Eserden alınan bilgiler; çocukluk, gençlik, yetişkinlik ve olgunluk gibi dönemleri takip edecek şekilde yeniden düzenlenmiştir. Böylece Hoca Ahmet Yesevî’nin hayatı özetlenmiştir. Bu özet, kurgu ile gerçeklik arasındaki bağın irdelenmesi için farklı başlıklara ayrılmıştır. Ahmet Yesevî’nin doğduğu ve yaşadığı şehirler, ailesi, eğitimi, hayatındaki kişiler ve yakınları, geçim kaynağı, evliliği ve çocukları, atı, mührü, kerametleri, tarikat adabı ve şartları, yeme-içme kültürü, halvete çekilmesi ve vefatı anlatılmıştır. Döneme ait yazılı kaynaklar sınırlı ve Ahmet Yesevî’ye dair menkıbeler çok olduğundan, bahsi geçen dönem ve kavramlar gerçeklikleri bakımından incelenmiştir. Bazı bilgilerin doğru, bazı bilgilerin yanlış, bazı bilgilerin de belirsiz olduğu gösterilmiştir. Bu incelemelerin neticesinde; Ahmet Yesevî adlı eserde gerçeklik ile kurgunun iç içe geçtiği sonucuna ulaşılmıştır.