Turkistonda mahalliy boshqaruv: tarixiy tahlil

aqdim etilgan maqolada Rossiya imperiyasi hukumati tomonidan Turkiston oʻlkasini boshqarishda Davlat tartibi va maʼmuriy-siyosiy barqarorlikni saqlab qolishga qaratilgan chora-tadbirlar mustamlakachilik siyosatining strategik manfaatlari nuqtayi nazaridan ilmiy tahlil etiladi. Tadqiqotda, ayniqsa, mustamlaka maʼmuriyatining mahalliy boshqaruv tizimiga ehtiyotkorlik bilan aralashuvi, mansabdor shaxslarni tayinlash va tasdiqlashning byurokratik mexanizmlari, shuningdek, bu jarayonlar orqali rus maʼmuriyatining oʻlkadagi hokimiyat vertikalini mustahkamlashga qaratilgan siyosiy-meʼyoriy amaliyoti ochib beriladi. Maqolada mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organlari (qoʻrgʻon, volost va qishloq darajasidagi idoralar) faoliyatida mansabdor shaxslarni saylash jarayonlari boʻyicha qator huquqiy buzilishlar va maʼmuriy tartibot normalarini cheklovchi amaliyotlar aniqlangani taʼkidlanadi. Ayniqsa, saylovlar vaqtida yirik jamoatchilik guruhlari va manfaatlar toʻqnashuvi ishtirokida yuzaga kelgan qonunbuzarliklar, mahalliy aholining norozilik murojaatlari hamda ularning rasmiy maʼmuriyat tomonidan qay darajada va qay tarzda koʻrib chiqilgani tarixiy-huquqiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Shu bilan birga, tadqiqotda muallif mustamlaka boshqaruv tizimidagi mansabdorlarni tanlash va tayinlash mexanizmlarining haqiqiy mohiyatini yoritar ekan, bu jarayonlar formal jihatdan “jamoatchilik ishtiroki” tamoyiliga asoslangan boʻlsa-da, amalda ular Rossiya imperiyasining koloniyal nazoratini kuchaytirish, mahalliy elita va aholining siyosiy taʼsirini cheklash, byurokratik qoidalar orqali ularni rus maʼmuriyatiga tobe etish vazifasini bajarganini asoslaydi. NatijadamaqoladagitahlilTurkistondagimahalliymaʼmuriyidoralarfaoliyatidagihuquqiy-meʼyoriymuammolar, jamoatchilikning shikoyat tizimi orqali davlat maʼmuriyati bilan munosabati, shuningdek, mustamlakachilik sharoitida davlat nazoratining qanday amalga oshirilganini yaqqol yoritib, masalaning tarixshunoslikdagi oʻrnini yanada chuqurlashtiradi