ÜSTÜNLÜK TEORİSİ BAĞLAMINDA TEYO PEHLİVAN FIKRALARI

Anlatmaya dayalı türler arasında yer alan fıkra türü, toplumun bilinçaltında yer edinen unsurları, zevkleri, deneyimleri, eğitimsel unsurları, kültürü ve güldürü unsurlarını barındırır. Fıkra metinlerinin özellikleri arasında yer alan güldürürken düşündürme işlevi, mizah unsurunun oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Mizah unsuru, çözümleme yapmayı ve yorumlamayı gerekli kılmaktadır. Mizah teorileri, mizah unsuru üzerinde çözümlemeler yapmanın sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Mizah teorileri içerisinde yer alan üstünlük teorisi, mizah unsurunu oluşturan ve gülmeyi etkileyen üstünlük bildirici olgularla ilgilenir. Fıkra türünde, fıkra tiplerinin üstünlük amacıyla hareket etmeleri veya üstünlük bildiren tutum sergilemeleri sonucunda mizah unsuru oluşmaktadır. Çalışmamızın sınırlılığı Teyo Pehlivan fıkralarıdır. Çalışmamızın amacı; Teyo Pehlivan fıkralarını üstünlük teorisi bağlamında incelemektir. Araştırmamızın problemi ise Teyo Pehlivan fıkralarında üstünlük bildiren ifadelerin neler olduğu ve bu ifadelerin mizah unsurunu nasıl etkilediğidir. Araştırmamız metin merkezli bir çalışmadır. Öncelikle mizah teorileri içerisinde yer alan üstünlük teorisiyle ilgili genel ifadeler üzerinde duracağız. Üstünlük teorisinin fıkra metinlerine uygulanmasıyla ilgili ifadelere değineceğiz. Komik unsurunu oluşturan üstünlük olgularının neler olduğunu tespit etmeye çalışacağız. Literatür taramasından elde ettiğimiz verilerden hareketle Teyo Pehlivan fıkralarını ele alacağız. Teyo Pehlivan fıkralarında yer alan üstünlük ifadeleri ve mizah unsurlarıyla ilgili elde ettiğimiz verileri karşılaştırmalı olarak inceleyeceğiz. Fıkra metinlerinde ulaştığımız bulgulardan hareketle, mahallî fıkra tipi olan Teyo Pehlivan’ın güldürü özellikleri üzerinde duracağız.