Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Bir Turizm Destinasyonu Olarak Cuma Selamlığı

Osmanlı ülkesinde modern anlamda turizm faaliyetleri 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başladı. İstanbul’a ilk organize turist kafilesi 1863’te düzenlenen Sergi-i Umûmî-i Osmânî vesilesiyle geldi. Bu tarihten itibaren inanç, kültür ve arkeoloji turizmi kapsamında ülkenin çeşitli bölgelerine organize grup turları düzenlenmeye başlandı. Başkent İstanbul, Avrupalı turistlerin ilgisini çeken destinasyonların başında gelmekteydi. Özellikle tarihi yarımada en popüler bölgeydi. Bununla birlikte padişahın bizzat kendisini kısa bir süreliğine de olsa yakından görme imkanı sağlayan cuma selamlığı, ecnebiler için son derece ilgi çekici bir tören idi. Padişahın fiziksel özelliklerini ve camiye geliş-gidişini merak eden turistlerin bu töreni izleyebilmeleri için cuma günü şehirde bulunmaları ve elçilikleri tarafından sarayın onayına sunulmaları gerekliydi. Katılımcı sayısı sınırlı oldu- ğu için bu merasime katılabilmek önemli bir ayrıcalık olarak kabul edilmekteydi. Çalışmanın amacı Osmanlı arşiv belgeleri ve seyahatnameler ışığında turistlerin cuma selamlığını izlemek amacıyla yürütülen izin süreç- lerini, yaşanan sorunları ve törenle ilgili izlenimlerini irdelemektir.