MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐIỀU KIỆN NUÔI TRỒNG CÂY SÂM NGỌC LINH (Panax vietnamensis Ha et Grushv) DƯỚI NHÀ KÍNH VÀ TỰ NHIÊN NGOÀI VƯỜN RỪNG CÓ MÁI CHE TẠI TRÀ LINH, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Nghiên cứu đã đánh giá ảnh hưởng của giá thể, chế độ dinh dưỡng và điều kiện sinh thái đến khả năng sinh trưởng, thích nghi và tích lũy Saponin của cây sâm Ngọc Linh (Panax vietnamensis Ha et Grushv) có nguồn gốc nuôi cấy mô trồng tại Trà Linh, Thành phố Đà Nẵng. Kết quả cho thấy, trong 12 loại giá thể khảo nghiệm ban đầu, chỉ có 5 nghiệm thức (NT4, NT7, NT9, NT10 và NT12) phù hợp cho sinh trưởng của cây ở giai đoạn vườn ươm. Các nghiệm thức này tiếp tục được theo dõi ở các giai đoạn 1, 2 và 3 năm tuổi trong điều kiện nhà kính. Chiều cao thân và đường kính tán lá của cây tăng dần theo từng năm tuổi. Ở giai đoạn 1 năm tuổi, sự khác biệt sinh trưởng giữa các giá thể chưa rõ rệt. Tuy nhiên, từ giai đoạn 2 - 3 năm tuổi, cây sinh trưởng mạnh hơn ở các giá thể giàu dinh dưỡng, đặc biệt là tổ hợp đất mùn: phân bò khô: xơ dừa và đất mùn: phân bò khô: giá thể Pindstrup (NT10 và NT12). Điều này cho thấy, nhu cầu dinh dưỡng của cây tăng rõ rệt từ năm thứ hai trở đi. NT10 phù hợp cho giai đoạn vườn ươm, trong khi NT12 thích hợp cho giai đoạn vườn trồng cây từ 2 - 3 năm tuổi trở lên. Về chế độ dinh dưỡng, tỷ lệ N:P₂O₅: K₂O = 3:1:1 cho kết quả tốt nhất đối với cây 1 năm tuổi, trong khi tỷ lệ 4:1:3 phù hợp hơn cho cây từ 2 năm tuổi trở lên. Ở tỷ lệ 4:1:3, cây sinh trưởng mạnh về thân lá, tán lá, số lá kép và phát triển tốt hệ rễ, củ. Đặc biệt, cây 5 năm tuổi đạt khối lượng thân rễ trung bình 77,5 g. Đánh giá điều kiện sinh thái cho thấy, mô hình nhà lồng kính cho tỷ lệ sống cao nhất (79,8%) và là mô hình ghi nhận cây ra hoa nhiều nhất. Phân tích hàm lượng Saponin cho thấy, tổng hàm lượng G-Rg1, M-R2 và G-Rb1 tăng dần theo tuổi cây, trong đó mẫu sâm 4 - 5 năm tuổi đạt hàm lượng tiệm cận với sâm Ngọc Linh tự nhiên, khẳng định tiềm năng ứng dụng của mô hình nuôi trồng tại Trà Linh, Thành phố Đà Nẵng.