Türk Edebiyatında Seyahat/Refik Halit Karay’ın “Eskici” Hikâyesi

Refik Halit Karay, Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının öncü isimlerindendir. Hayatı boyunca siyasi tavrından ötürü iki kez sürgüne gönderilen yazar, Memleket Hikâyeleri ve Gurbet Hikâyeleri eserlerini sürgünlerdeki birikimleriyle kalem almıştır. Bu iki eser, edebiyat araştırmacıları tarafından bir nevi hatıra türüne de dâhil edilir. Çünkü gözlemleri sonucunda kaleme aldığı ve çeşitli dergilerde yayımlanan hikâyeler, her ne kadar kurmaca olsa da yer yer yazarın hayatından izler taşır. 1940 yılında ilk baskısı yapılan Gurbet Hikâyeleri’nin içerisinde on yedi hikâye yer almaktadır. Kitabın içerisinde; yurt ve ana dil özleminin vurgulandığı Eskici hikâyesi ikinci hikâyedir. Hikâyenin olay örgüsü, öksüz ve yetim kaldığı için Filistin topraklarına göç etmek zorunda kalan küçük Hasan ile ayakkabı tamircisi arasında geçer. Mekân özellikleri bakımından güçlü tasvirlere yer veren yazar, İstanbul’dan Hayfa’ya gitmek üzere vapura bindirilen Hasan’ın gözünden “sıcak memleketler” olarak isimlendirdiği Arabistan’ı anlatır. Bu çalışmada, Refik Halit Karay’ın Eskici hikâyesi üzerinden bir seyahat okuması yapılmış ve 1938 yılında henüz Hayfa Filistin toprağı iken yazarın oraya ait izlenimleri değerlendirilmiştir