Serbest Zamanda Sıkılma ve Nomofobi İlişkisi: Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencileri Örneği

Günümüzde teknolojik gelişmelerin bir sonucu olarak akıllı telefonlar, bireyin gündelik yaşam pratiklerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş ve serbest zamanın niteliğinin dijital olarak kuşatılmasına neden olmuştur. Bireylerin serbest zamanlarında deneyimledikleri anlamsızlık ve boşluk hissi olarak tanımlanan serbest zaman sıkılma algısı, modern dönemde bu boşluğun akıllı telefonlar aracılığıyla doldurulmasına zemin hazırlamaktadır. Özellikle yaratıcı veya fiziksel bir eylemle değerlendirilmesi gereken serbest zaman dilimlerinin, akıllı telefon bağımlılığının getirdiği pasif tüketim alışkanlıklarına yenik düşmesi, bireyin öz-düzenleme kapasitesini zayıflatmaktadır. Dijitalleşen dünyada bireylerin teknolojiyle kurduğu bağımlılık düzeyindeki artışın serbest zaman deneyimlerini nasıl etkilediğini anlamanın özellikle disiplinli zaman yönetimi gerektiren spor bilimleri öğrencileri gibi özel popülasyonların mental sağlığını ve yaşam kalitesini korumak adına kritik bir öneme sahip olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda bu araştırmada, spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin serbest zamanda sıkılma ve nomofobi algılarını bazı değişkenlere göre incelemek ve aralarındaki ilişkiyi ortaya koymak amaçlanmıştır. Nicel araştırma yaklaşımı çerçevesinde ilişkisel desende tasarlanan çalışmaya, Trabzon Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören 85’i kadın, 141’i erkek 226 öğrenci katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamaları 20.34±2.57’dir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Serbest Zamanda Sıkılma Algısı Ölçeği (SZSAÖ) ve Nomofobi Ölçeği (NÖ) kullanılmıştır. Çalışma kapsamında toplanan verilerin analizinde; betimsel istatistikler, t-testi, Pearson ve Spearman korelasyon testleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre katılımcıların serbest zamanda sıkılma ve nomofobi algıları orta seviyenin altındadır. Yapılan analizler, araştırma grubunu oluşturan katılımcıların serbest zamanda sıkılma ve nomofobi algılarının cinsiyete göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığını göstermektedir. Öte yandan spor bilimleri öğrencilerinin serbest zamanda sıkılma algıları sporcu olma durumuna göre anlamlı bir şekilde farklılaşmazken, nomofobi algıları ise anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Katılımcıların yaşları ile NÖ’den aldıkları puanlar arasında negatif yönde ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilirken; akıllı telefon ve sosyal medya kullanım süreleri ile SZSAÖ ve NÖ’den aldıkları puanlar arasında ise pozitif yönde ve düşük düzeyde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. SZSAÖ ile NÖ’nin alt boyutlarından alınan puanlar arasındaki korelasyon katsayıları, serbest zamanda sıkılma ve nomofobi algısı arasında negatif ve pozitif yönlerde, düşük ve orta düzeylerde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, kadın katılımcıların nomofobi ve serbest zamanda sıkılma algılarının erkek katılımcılardan daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca sporcu olmayan katılımcıların nomofobi algılarının ise sporcu katılımcılardan daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda katılımcıların yaşları büyüdükçe nomofobi algılarının azaldığı tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmadan elde edilen bir diğer sonuca göre katılımcıların akıllı telefon ve sosyal medya kullanım süreleri arttıkça serbest zamanda sıkılma ve nomofobi algıları da artmaktadır. Son olarak nomofobi algısı arttıkça serbest zamanda sıkılma algısının Sıkılma boyutunda arttığı; Doyumsuzluk boyutunda ise azaldığı tespit edilmiştir.