Nişancı Mehmed Paşa Vakfiyesi Üzerinden Osmanlı Külliye Sistemine Dair Mimari ve Toplumsal Bir İnceleme

Bu çalışma, Osmanlı Klasik Dönem külliye mimarisinin geç örneklerinden biri olan Nişancı Mehmed Paşa Külliyesi’nin vakfiyesi üzerinden, mimarlık tarihi ve şehir tarihi bağlamında kapsamlı bir değerlendirme sunmaktadır. Bazı araştırmacılar tarafından Mimar Sinan’ın son eseri kabul edilen bu külliyenin birçok yapısı günümüze ulaşamamıştır. Bu sebeple, külliyenin mimari organizasyonu, sosyal ve vakıf sistemiyle bağlantılı işleyişi hakkında en önemli kaynak vakfiye metnidir.Bu çalışmada daha önce arşiv uzmanları tarafından transkripsiyonu yapılmış fakat yayımlanmamış vakfiyenin mimarlık tarihi açısından sistematik biçimde analiz edilerek içerdiği tarihî verilere eklenen değerlendirme ile vakfiyede yer alan bilgilerin birçok saha için yönlendirici nitelikte olması hedeflenmektedir. Çalışma kapsamında, vakfiyenin satır aralarından Mimar Sinan’ın Osmanlı sanatının zirvesinde tasarladığı son yapının inşa gerekçesi, mekânsal organizasyonu, görevlendirmeleri, toplumsal beklentileri ve dönemin mimari üslubuna dair çıkarımlar yapılmıştır. Böylece Mimar Sinan sonrası külliye kavrayışının devamlılığı ve dönemin devlet ricalinin mimariye müdahale biçimleri üzerine yeni bir katkı sunmak amaçlanmaktadır.