Hans Blumenberg se filosofiese antropologie

Opsomming Hans Blumenberg filosofeer dat dit nie net aanvaar kan word dat die mens ’n denkende wese geword het as gevolg van natuurlike evolusie nie. Dít sou daarop neerkom dat denke ’n “inherente” aanleg by die mens is, terwyl alles wat ontstaan, om ’n rede ontstaan, voer hy aan. Blumenberg postuleer ’n filosofiese antropologie, waarin die menslike selfbewussyn die produk van ’n katastrofiese gebeurtenis was toe die mens uit die beskutting van sy natuurlike habitat weggedwaal het. Sy natuurlike instinkte was toe nie meer doeltreffend vir oorlewing nie. Gevolglik het hy hom aan ’n vorm van wensdenkery oorgegee om psigies te oorleef. Daardie been van die filosofie wat die vroeë mens se ontstaansgeskiedenis as ’n verstandelike en geestelike wese uitbeeld, word die filosofiese antropologie genoem. Die doel van die wensdenkery was om geborgenheid in die onsekerheid te bekom en Blumenberg noem die eerste vorme van denke mitiese denke. Namate die geborgenheidsbehoeftes bevredig is, het redelike denke in die prentjie gekom. Die denke van die rede bly egter omsluit deur die verbeelding, net soos mitemakende denke. Albei vorme sê meer oor die menslike bewussyn as oor die objektiewe werklikheid. Hierdie gelykstelling toon Blumenberg as fenomenoloog. Die artikel bespreek voorts voorbeelde uit die kunste as fenomenologiese produkte. Deur Blumenberg in spanning met ander denkers, kritici en strominge te plaas, voer ek aan dat sy filosofiese antropologie ’n oortuigende model bied vir die verstaan van waarom die mens ’n denkende wese geword het. Ek toon aan hoe sy antropologie die ontstaan van moraliteit as ’n selfbeskermende evolusionêre funksie motiveer. In ’n enigmatiese siening voer Blumenberg aan dat die kwesbare mens die druk van natuurlike evolusie teengaan met die skep van ’n tweede natuur, ’n ekologie van die gees, wat sy eie evolusiereëls het. Kritici wat sy antropologiese model van behoudende stramheid beskuldig en meen dat dit morele beweegbaarheid en sosiale bevryding kniehalter, word krities bespreek. Hierdie artikel is die eerste van ’n tweeluik. Die opvolgartikel sal handel oor Blumenberg se model vir die evolusie van denke.