II.ABDÜLHAMİD DÖNEMİ GENÇ SANCAĞINDA BİR EĞİTİM YUVASI ÖRNEĞİ: ARDUŞİN İPTİDAİ MEKTEBİ (BURHANİYE MEKTEBİ)

Eğitim, tarih boyunca bir ülkenin tekâmülü açısından en önemli konulardan biri olmuştur. Eğitim anlamında güçlü bir devlet birçok yönden gelişmiş demektir. Nitekim bu topraklar üzerinde güçlü bir egemenlik kuran ecdadımız eğitim sayesinde bunu gerçekleştirmiştir. Osmanlı Devleti’nde, Kuruluş Dönemi’nden devletin yıkılışına kadar birçok eğitim kurumu açılmıştır. Açılan bu eğitim kurumlarından biri de sıbyan mektepleridir. İlk sıbyan mektepleri Fatih Sultan Mehmed’in hükümdarlığı döneminde teşekkül etmiştir. Başlangıçta geleneksel yöntemlerle eğitim veren bu kurumlar Sultan II. Abdülhamid Dönemi ile beraber yerini modern yöntemlerle eğitim veren iptidai mekteplerine bırakmıştır. Bu mektepler Sultan II. Abdülhamid’in etkili eğitim politikaları sayesinde ciddi bir değişim sürecine girmiştir. Bu çalışmamızda bir belge okyanusu olarak bilinen Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi ve Bitlis Vilayet Salnameleri temel alınarak Genç Sancağı merkezinde bulunan Arduşin İptidai Mektebi’nin( Burhaniye Mektebi) açılışı, öğretmen kadrosu, öğrencileri, imtihan cetvelleri ve ders programı gibi birçok konuda bilgi vermeye çalıştık. Arşiv belgeleri ve Bitlis Vilayet salnameleri ışığında Sultan II. Abdülhamid’in eğitim konusuna verdiği önemi ve sınırlar dâhilindeki en ücra yerlere kadar eğitim sisteminin yayıldığını görmüş olduk.