The Method of Inference from the Sunnah in the Aqaid Issues of Musa Carullah Bigiyef

19. yüzyılda İslam dünyasında karşılaşılan zorluklar, dünyanın farklı coğrafyalarında yaşayan müslüman düşünürleri, bu krizin doğru anlaşılması ve çözüm arayışı için harekete geçirmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde siyasi hakimiyetin zayıflamasıyla müslümanların toprak bütünlüğü zarar görürken, İslam düşüncesi eski canlılığını yitirmiş ve dinin daha çok geleneksel boyutu ile tecrübe edilmesi söz konusu olmuştur. Bu dönemde, birçok ilim ve fikir adamı, yenilgi hissiyatıyla hareket ederek reaksiyoner bir tutum sergilemiş, bu durum fikirsel anlamda zaman zaman kargaşa ve ayrılıkları beraberinde getirmiştir. Modern bilimsel metotların İslam düşüncesine dahil edilip edilmemesi gündeme getirilmiştir. Mûsâ Cârullah gibi ilim ve fikir insanları, siyasi sıkıntıların yanında İslam düşünce geleneğinin durağanlaştığını ve İslam'ın içerdiği dinamiklerin ihmal edildiğini belirterek İslam düşüncesine dinamizm kazandırmak için reformist yaklaşımları benimsemişlerdir. Mûsâ Cârullah, bilimsel gelişmeleri önemsemekle birlikte İslam’ın temel değerlerini daha kuşatıcı bir tarzda gözden geçirme eğilimindedir. Bu anlamda sünnet, onun üzerinde hassasiyetle durduğu bir kavram olmuştur. O, sünnetin konumunu geniş bir perspektifle ele almıştır. Kur’ân’ın dinde delil oluşunu, sünnetin delil olarak kabul edilmesiyle ilişkilendirmiştir. İnanca dair konuları çözümleme yönteminde sünnetin kaynaklığına yer vermiştir. İsra ve Mi’rac hadiseleri, Nüzul-i İsa ve ilahi rahmetin kuşatıcılığına dair düşünce ve değerlendirmelerde sünnete başvurduğu görülmektedir. Bu çalışmada Mûsâ Cârullah’ın söz konusu inanç meseleleri ekseninde sünnete başvurma yöntemi üzerinde durulacaktır.