Geodezyjny monitoring deformacji powierzchni terenu na obszarze GZW

Górnośląskie Zagłębie Węglowe (GZW) to jeden z najważniejszych obszarów górniczych w Europie, dysponujący zasobami węgla kamiennego, które według Państwowego Instytutu Geologicznego mogą pokryć nawet 80% krajowego zapotrzebowania na ten surowiec. Intensywna eksploatacja prowadzona głównie pod ziemią skutkuje jednak powstawaniem deformacji powierzchni terenu, co rodzi potrzebę systematycznego monitorowania tych zjawisk. Zadanie to realizuje geodezyjny monitoring deformacji, polegający na cyklicznym wykonywaniu pomiarów tych samych punktów w terenie i porównywaniu wyników z wartościami odniesienia. Obserwacje tego typu są kluczowe z punktu widzenia ochrony infrastruktury technicznej, zabytków oraz nieruchomości położonych na obszarach górniczych i pogórniczych.W ramach zadania 7 projektu EPOS-PL+ prowadzono monitoring deformacji w rejonie Kopalni Węgla Kamiennego Marcel. W latach 2021–2023 wykonano pięć kampanii pomiarowych obejmujących sieć punktów reprezentujących powierzchnię terenu. Prace terenowe realizowane były przez Studenckie Koło Naukowe Geodetów Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu z wykorzystaniem klasycznych technik pomiarowych: niwelacji geometrycznej, tachimetrii oraz GNSS/RTN. Dzięki temu uzyskano współrzędne prostokątne płaskie z dokładnością <0,03 m oraz wysokości punktów z błędem <0,01 m, co pozwoliło na precyzyjną analizę przemieszczeń, z których najistotniejsze były pionowe osiadania.Analiza wyników umożliwiła wskazanie obszarów największych deformacji, a następnie opracowanie profili niwelacyjnych obrazujących tempo i kierunek zmian w kolejnych kampaniach pomiarowych. Tego typu dane, przekazywane do działu mierniczego kopalni, stanowią cenne narzędzie wspierające procesy decyzyjne, m.in. dotyczące ewentualnego ograniczenia lub przerwania eksploatacji w celu minimalizacji zagrożeń dla powierzchniowych obiektów i infrastruktury.