Cengiz Aytmatov’un Elveda Gülsarı’sı: Çağdaş Bir Epik Trajedi

Türk Dünyasının en önemli edebiyatçılarından biri kuşkusuz Cengiz Aytmatov’dur. Aytmatov’un eserlerindeki en temel konulardan biri sevgi/aşktır. Bu makalede Aytmatov’un erken dönem eserlerinden biri olan Elveda Gülsarı’yı ele alacağız. Aytmatov bu eserinde Tanabay ve Gülsarı arasındaki derin sevgiyi/dostluğu destansı bir şekilde işler. Bu sevgi, her şeyin bürokratik, hiyerarşik, kurallarla ilerlediği bir politik yaşam için tehlikeli, ortadan kaldırılması gereken bir duygudur. Aytmatov bu sevgiyi daha güçlü duyurmak, hissettirmek için hikayeyi mutlu olmayan bir sonla, acı ve hüzünle örer. Bu acı ve hüzün; adalet, merhamet, fedakarlık, cesaret, dürüstlük, cömertlik gibi erdemlerle ilişkilidir. Bu bakımdan hikaye, Aristotelesçi bir erdem etiği geleneği içerisinde anlaşılacak bir edebi yapıya sahiptir. Makalemizde Aytmatov’un üzerinde durulmamış bu özgün yönünü farklı bir okumayla açığa çıkarmaya çalışacağız. Aytmatov’un erdemleri, sevgiyi bu denli işlemesinin hiç de boşuna olmadığını, Kırgız klasik sözlü kültürünün üzerinde yükseldiği erdem anlayışını edebi bir ustalıkla işlediğini göstermeye çalışacağız.