KUTSAL TOPRAKLAR’IN TÜRKLER TARAFINDAN FETHİNİN RUSYA’DAKİ YANSIMALARI: VASİLİY POZNYAKOV VE GEZİ NOTLARI

İstanbul’un Türkler tarafından fethedilmesi hem Moskova Çarlığı’nı hem de Rus Kilisesi’ni derinden etkiledi. Moskova idaresi IV. İvan döneminde Kazan ve Astarhan hanlıklarını ele geçirince Rus İmparatorluğu’nun temelleri atıldı. Aynı asrın başlarında dünya siyasetinde de mühim gelişmeler görüldü. Doğu’da Osmanlılar Filistin ve Mısır’ı ele geçirirken Batı’da önemli reformlar yapıldı. Kurulan yeni dünya düzeninde Moskova Çarlığı ve Rus Kilisesi muasır bir ideolojiye ihtiyaç duydu. Bu bağlamda, Rus yayılmacılığının hız kazandığı XVI. yüzyılda Kudüs’e gönderilen Ruslardan biri de Vasiliy Poznyakov isimli tacir ve seyyahtı. Bu zat 1558-1560 yılları arasında İstanbul, İskenderiye, Kahire, Sina ve Kudüs’ü ziyaret ederek 1561’de Moskova’ya geri döndü. Günümüze kadar ulaşan gezi notlarını kaleme aldı ve Doğu dünyasındaki Ortodoks kiliselerine mensup ruhanilerle görüşüp fikir teatisinde bulundu. Ayrıca Filistin ve Mısır’ın Türkler tarafından ele geçirilişi hakkındaki tarihi olayları ve hikâyeleri not etti. Kudüs’teki gözlemlerini ayrıntılı biçimde yazarak bunların Ruslarla olan bağlantılarını betimledi. Vasiliy Poznyakov ve eseri Kutsal Topraklar’ın Türkler tarafından fethinin kuzeydeki yansımalarını anlamamız bâbında dikkat çekicidir.