Mektup romanda kadın psikolojisi: Pamela ve Handan

Mektup romanın edebi bir tür olarak geçmişi Cicero ve Ovid’le birlikte Batı edebiyatında Antik Roma’ya kadar gitmektedir. Bununla birlikte, her dönemde az ya da çok mektup roman örnekleri değişik ulusal edebiyatlarda yerini almıştır. Bu çalışmada, hem geleneksel romanın ilk örnekleri arasında kabul edilen, hem de bir mektup roman örneği teşkil eden İngiliz edebiyatından Samuel Richardson’nun Pamela (1740) ve yine bir mektup roman örneği olan Türk edebiyatından Halide Edip Adıvar’ın Handan (1912) isimli eserleri karşılaştırmalı bir yöntemle incelenmektedirler. Çalışmada eserler öncelikle tematik olarak ve daha sonra kadın kahramanların psikolojisini ele alış şekilleri açılarından kıyaslanmakta, benzer ve farklı noktalar değerlendirilmektedir. Böylece bu iki eserin incelenmesinden yola çıkarak farklı kültürlerde, dillerde ve edebiyatlarda mektup romanın yukarıda bahsi geçen unsurları ele alış yöntemi ortaya konmakta ve bunun sonucunda ortaya çıkan değerlendirmeler karşılaştırmalı edebiyat bağlamında yeni yorumlara ışık tutmaktadır. Bu bağlamda ilk bakışta, Pamela ve Handan romanlarının mektup roman türünde kaleme alınmaları ve tema olarak aşk üzerinde durmaları onların ortak noktaları olarak ön plana çıksa da yapılan inceleme sonucunda her iki romandaki erdem temasının ve karakterlerin kadın psikolojisini ele alma yaklaşımlarının romanların kahramanlarına bağlı olarak farklılık gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu durumun başlıca sebebi, her iki romandaki kadın kahramanların hayata bakış açılarının ve dünya görüşlerinin birbirinden farklı olmasıdır.