Fahreddin er-Râzî'nin İbn Mes'ûd Kıraatine Yaklaşımı

İslâm düşünce geleneğinde birçok âlimin çabaları neticesinde farklı alanlarda eserler ortaya konulmuştur. Bu kişilerden biri yetiştiği çevrede ün yapmış olan âlimlerden istifade etme yoluna giden Ebû Abdillâh Fahreddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn er-Râzî et-Taberistânî’dir (öl. 606/1210). İslâmî ilimler hiyerarşisinde önemli bir yeri bulunan Râzî, Eş‘arî ekolunun güçlü simalarından biridir. Râzî yaşadığı döneme tefsir, kelam, fıkıh usulü, mantık, tıp, astronomi gibi alanlarda yaptığı çalışmalarla adından söz ettirecek şekilde çevresini etkileyerek velut bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Râzî çevresindeki gelişmelerden habersiz kalmadığını, ilmî bağlamda cereyan eden olayları tefsire konu edinmek suretiyle çalışmasını ortaya koymuştur. Genel olarak bakıldığında tefsirinde âyetlerin açıklamaları yanında birçok farklı konuya ışık tuttuğu görülmektedir. Edindiğimiz tespitler bağlamında Râzî birçok eser yazmış olmakla beraber pek çok çalışmada şerh niteliğinde ürün vermiştir. Tefsirle iç içe farklı konuları mezceden Râzî, Mefâtîḥu’l-ġayb adlı tefsirinde kıraatlere de ayrı bir parantez açarak bu konuda yoğun bir mesai harcamıştır. Müellif bu eserde âyetlerin açıklanmasında kıraat vecihlerinden istifade etmiştir. Buradan hareketle kurrâya ait okuyuş vecihlerinin tamamını inceleme yerine şaz kategorisinde değerlendirilen İbn Mes‘ûd’un kıraatlerini Râzî’nin penceresinden ele elmaya çalıştık. Bu çalışmanın temel gayesi, Râzî’nin tefsirindeki yaklaşımına binaen sahâbe içerisinde özellikle fıkıh ve kıraatlerde öne çıkan İbn Mes‘ûd’un kıraatine yönelik yöntem ve keyfiyetini ortaya koymaktır.