Kerangka Model Fiqh Pengurusan Jenazah Masyarakat Islam Orang Asli di Malaysia

Kajian ini bertujuan untuk membentuk satu kerangka model fiqh pengurusan jenazah yang bersesuaian dengan konteks masyarakat Islam Orang Asli di Malaysia. Pembentukan model ini memerlukan analisis awal terhadap isu-isu fiqh yang timbul dalam pelaksanaan pengurusan jenazah dalam komuniti ini. Pengurusan jenazah merupakan salah satu aspek penting dalam pelaksanaan hukum syarak namun pelaksanaannya dalam kalangan masyarakat Orang Asli sering berdepan dengan cabaran seperti pengaruh adat setempat, kekangan lokasi dan tahap kefahaman agama yang masih rendah. Faktor-faktor ini telah menyebabkan berlakunya amalan yang bercampur antara adat dan tuntutan syariah dalam pelaksanaan pengurusan jenazah. Kajian ini menggunakan pendekatan kualitatif melalui kaedah temu bual mendalam separa berstruktur bersama lima orang Penggerak Masyarakat Orang Asli (PMOA) sebagai informan utama. Dapatan kajian mengenal pasti lima isu utama fiqh dalam pengurusan jenazah iaitu: (1) pemandi jenazah dan niat mandi; (2) pakaian kafan jenazah; (3) pengebumian harta bersama jenazah; (4) pengebumian di tanah perkuburan pelbagai agama; dan (5) struktur fizikal kubur. Kajian turut mendapati bahawa unsur adat tempatan masih kuat mempengaruhi pelaksanaan pengurusan jenazah dalam komuniti ini sehingga berlaku percampuran antara adat dan tuntutan syarak. Berdasarkan dapatan ini, satu kerangka model fiqh pengurusan jenazah yang lebih inklusif dan praktikal telah dibentuk berasaskan prinsip fiqh al-taysir bagi memperkukuh pelaksanaan amalan pengurusan jenazah yang patuh syariah dan bersesuaian dengan realiti masyarakat Islam Orang Asli di Malaysia.