Międzymorze – wizja, iluzja, czy… racja stanu? Z dziejów polskiej myśli i praktyki politycznej

Próby budowy bezpieczeństwa politycznego i militarnego oraz korzystnych warunków gospodarczego rozwoju Polski poprzez konstruowanie szerszego ładu politycznego w Europie Środkowo-Wschodniej, sięgają okresu późnego średniowiecza. Piastowie budowali bezpieczeństwo swej domeny przez zwycięskie wojny, poszerzanie granic i traktaty z sąsiadami. Schyłek panowania tej dynastii naznaczony został próbą zbudowania personalnej unii polsko-węgierskiej. W 1385 r. została zrealizowana idea personalnej unii polsko-litewskiej. W 1569 r. została ona zastąpiona unią realną i budową Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Po okresie rozbiorów Polska międzywojenna próbowała zrealizować ideę federacji Polski z Ukrainą, Białorusią i Litwą; związku państw pomiędzy Bałtykiem, Morzem Czarnym i Adriatykiem; wreszcie propozycję tzw. Trzeciej Europy. W latach II wojny światowej i powojennego podziału Starego Kontynentu, polska emigracja polityczna nie rezygnowała z koncepcji integracyjnych dla Europy Środkowo-Wschodniej. Bankructwo komunizmu, upadek i rozpad ZSRS oraz Bloku Wschodniego sprzyjały restytucji podmiotowości Polski i państw Europy Wschodniej i obraniu przez region wspólnego, zakończonego sukcesem, kursu na przyłączenie się do NATO i UE. W 1991 r. powstała Grupa Wyszehradzka. Od 2015 r. Rzeczpospolita realizuje projekt Trójmorza (ABC). U jego podstaw legła realna wspólnota interesów ekonomicznych, politycznych i obronnych regionu. „Międzymorze” to trwała, ambitna, geopolityczna wizja. Bywało również iluzją, weryfikowaną negatywnie przez historię. Nade wszystko jednak to koncepcja wynikająca z stanu Rzeczypospolitej, prowadząca do wzmocnienia jej bezpieczeństwa, podmiotowości i potencjału gospodarczego na arenie międzynarodowej.