EĞİTİMİN ANTROPOLOJİK ANLAMI

İnsan kültürü ve toplumsal yapıda eğitim süreçlerini anlamayı gerektiren antropoloji; insanların kültürel, sosyal ve tarihsel bağlamda nasıl öğrendiklerini, bilgiyi nasıl aktardıklarını inceleyen bir disiplindir. Eğitim antropolojisi, bu bağlamda eğitimin toplumsal, kültürel ve tarihsel perspektifini birlikte ele alır. İnsanın neliği üzerinden tüm yapıp ettikleri, ortaya koyduğu her şeyle oluşan bu ağda eğitim; kültür taşıyıcısı olarak sistemin önemli dinamiği olarak karşımıza çıkar. Antropolojik eğitim, bireylere kültürel bağlam içinde bilgi ve beceriler kazandırmayı amaçlayan bir yaklaşımdır. İnsan temelli diyebileceğimiz bu eğitim, öğrencilere sadece bilgi edindirmekle kalmaz, aynı zamanda onların ait olduğu toplum içindeki rolünü anlamalarına ve kendi kimliklerini geliştirmelerine odaklanır. Immanuel Kant’ın da dediği gibi “insan ancak eğitim yolu ile insandır.” Dolayısıyla eğitimin öznesi insana göre dizayn edilmiş çeşitlilikteki bir sisteme ihtiyaç vardır. Antropolojinin kültür çeşitliliğini anlamaya yönelik bütün faaliyetleri eğitimin nasıl olması gerektiğini de açıklamaya yardımcıdır. Nitekim, antropolojik eğitim de kültürel çeşitliliği vurgular ve öğrencilere eleştirel düşünme ve kültürel duyarlılık kazandırmayı hedefler. Antropolojik eğitim metotları genellikle katılımcı-gözlem, etnografik çalışmalar, sözlü tarih, kültürel analiz ve grup çalışmaları gibi yöntemleri içerir. Bu metotlar, öğrencilere kültürleri derinlemesine anlama ve değerlendirme yetenekleri kazandırmayı amaçlar. Her toplumun kendine özgü geliştirdiği bir eğitim yaklaşımı olabilir. Öteki ile ilgilenen antropoloji toplumların kendi içindeki çalışmalarla desteklendiğinde daha verimli ve özgün olacaktır. Eğitimi düzenleyebilmek için öncelikle insanı anlamak gereklidir. Eğitim ve insanı bir gören Kant düşüncesinden antropoloji ve eğitim birlikte daha açık ifade edilecektir. Öte yandan Thodore Brameld’in antropolojik eğitim modelinin de gündemde olan yeni müfredat değişiklikleri ve bütünleşik eğitim modeli ile “iyi insan yetiştirmek” mottosunun bir ve aynı olduğu gözlemlenmektedir.