marcel duchamp ve gunahı

Bu çalışmanın amacı Dadanın temsilcilerinden Marcel Duchamp’ın radikal sanat anlayışının; kendisinden sonraki sanatı nasıl etkilediğini ve günümüz sanat üretimlerinde yarattığı olumlu ve olumsuz etkileri araştırmaktır. Bu amaçla I. Dünya savaşı yıllarında ortaya çıkan bir akım olan Dada’nın sanat anlayışı ve sanatçı profili, buna bağlı olarak Dada’nın ilk akla gelen isimlerinden biri olan Marcel Duchamp’ın üretme ve düşünme pratiği ve de Duchamp’ın üretimlerinin yarattığı etkiyle ortaya çıktığı ve ilişkili olduğu düşünülen tekrara dayalı ve yaratıcılıktan uzak olduğu ispat edilmeye çalışılan bazı örnekler üzerinde durulmuştur. Örnekler analiz edilirken -her defasında Duchamp’ı referans göstererek- Andy Warhol, Jeff Koons ve Yayoi Kusama’nın üretimlerinde nelerin görünür olduğuna, Duchamp’tan sonra birçok sanatçıda görülebilen aynının tekrarına dayalı biçim odaklı bir dil geliştirildiğine ve buna bağlı olarak her defasında kendini yineleyen ve dolayısıyla kısır hale gelen üretim alışkanlıklarının sanatsal söylemi çökerttiğine işaret edilmiştir. Duchamp’ın sanatta birçok sınırı ortadan kaldırdığı, geleneksel kalıplara meydan okuduğu, üretme biçimlerine dair potansiyelleri arttırdığı, sanatta biriciklik, kutsallık gibi kültleri yıktığı ve aynı zamanda malzeme ve tekniğe dair yeni bir bakış açısı getirdiği görülmüştür. Böylece her şeyin sanat olabilme potansiyeli ve sonsuz bir özgürlük alanı ortaya çıkmıştır. Ancak bu anlayış, -genelleme yapmak mümkün olmasa da- bugün sanatta tekrara dayalı ve sıradan bir dili beraberinde getirmiştir. Bu anlamda bu makalede Duchamp önemli ve olumlu bir noktaya konulurken; “günah” bir metafor olarak kullanılmış ve o zamandan bugüne sanatın suçlusu olarak Duchamp’a işaret edilmiştir. Bu süreçte basılı ve elektronik kaynaklardan faydalanılmış, sanata ve tarihine dair çeşitli görüşlere yer verilmiş ve bazı ikonik sanat yapıtları üzerinde durulmuştur.