Pojam produženog raseljenja u teoriji i praksi

Porast broja lica pogođenih internim raseljenjem, uočen devedesetih godina prošlog veka, dobio je danas dimenzije jedne krize globalnih razmera. U njenom korenu leži problem dugog trajanja internog raseljenja izazvanog sukobom, koji se u stručnim i naučnim radovima označava pojmom „produženo raseljenje“. Pojam produženog raseljenja bitan je ne samo za razumevanje uzroka sve većeg broja interno raseljenih lica već i kao deo traganja za odgovorom na pitanje kada se interno raseljenje završava. Stoga je njegovo definisanje i preduslov za dalju konceptualizaciju fenomena internog raseljenja. Iako široko zastupljen u studijama iz ove oblasti, malo je onih koji bliže određuju njegovu sadržinu ili ga definišu. U radu se analizira aktuelna teoretska obrada pojma produženog raseljenja, te njegov značaj za praksu međunarodnih organizacija. Postojeće definicije produženog raseljenja sagledavamo i spram njihove usklađenosti sa vodećim međunarodnim standardima. Na osnovu sprovedene analize utvrđeno je da je nepostojanje napretka u ostvarivanju održivih rešenja tokom dužeg vremenskog perioda osnovni element pojma produženog raseljenja na koji literatura ukazuje. Drugi bitan element pojma, koji se u literaturi sve više potencira, jeste dugotrajno stanje socijalno-ekonomske ranjivosti i marginalizovanosti interno raseljenih lica. Zaključak rada je da se definicijama, i na njima zasnovanim strategijama za rešavanje krize produženog raseljenja, u kojima se akcenat stavlja na dugotrajnu socijalno-ekonomsku ranjivost raseljenih, ignorišu politički aspekti problema produženog raseljenja. Njima se, istovremeno, i relativizuju standardi za zaštitu interno raseljenih lica izvedeni iz međunarodnog prava ljudskih prava.