Hitit Krallarının Travmaları ve Kuşaklar Arası Travma Aktarım Biçimleri

Psikotarih, geçmişte yaşamış olan insanların, duygu, düşünce ve davranışlarını psikolojik açıdan inceleyen bir disiplindir. Bu yaklaşım aracılığıyla, eskiçağlardan itibaren insanların travma ve travmatik deneyimlerin varlığı incelenebilir. Doğanın yıkıcı etkisi, insanların şiddete meyilli olması, hastalıkların ve ölümlerin varlığı, insanların farklı karakterde olması, iktidar hırslarının olması, travmaları kaçınılmaz kılmıştır. M.Ö. 2 bin yılında Anadolu’da hüküm süren Hititlere ait çivi yazılı belgelerde, bireysel ve toplumsal travmalara ilişkin bilgiler bulunmaktadır. Bu belgelerde travma terimi kullanılmamasına rağmen, psikolojik ve fiziksel şiddetin etkilerini yansıtan veriler, travmanın varlığını ortaya koymaktadır. Hititler döneminde doğal afetler, savaşlar, hastalıklar, ölümler ve güç mücadeleleri gibi çeşitli nedenlerle oluşan travmalar, kralların yaşamını derinden etkilemiştir. Hitit kralları, farkında olmadan çocuklarını da kendi travmalarının içine çekmiş ve onlara dolaylı olarak travmalarını aktarmıştır. Travmatik olayların bireyde bıraktığı etki ebeveynleri aracılığıyla, çocuklarına ve sonraki nesillere uzanmıştır. Bu durum kuşaklararası psikolojik travma aktarım biçimlerini ortaya çıkarmıştır. Hitit krallarının doğrudan ya da dolaylı olarak etkilendikleri travmalar, onların tanrılara bağlılık ve bağımlılıklarını artırmış, inançlarını güçlendirmiştir. Travmalarıyla başa çıkamayan krallar, bir üst merci olan tanrılara, şikâyet ve dua ederek psikolojik bir savunma yapmıştır. Bu belgelerde, travmatik deneyime sahip kral, duygu ve düşüncelerini anlatma, dinletme, olayları anlamlandırma, bilgilendirme ve arınmayı amaçlamışlardır. Böylece Hitit tarihi boyunca var olan travmaların, kronolojik ve döngüsel tekrarı ortaya konulmuştur. Hititlerin travmatik deneyimlerinin, aile içi cinayet, ihanet, sürgün, iftira, siyasi zayıflık ve ölüm gibi olaylarla ilişkili olduğu görülmüştür. Bu travmalar sadece kralın belleğinde değil, kraliyet metinlerinde ve tanrılarla kurulan iletişimin merkezinde var olmuştur. Psikoanalitik tarih okuması ve kuşaklararası travma kuramları çerçevesinde gerçekleştirilen bu analiz, Hitit metinlerinin sadece siyasi, idari ve dini belgeler değil, aynı zamanda travmaların ve travmatik deneyimlerin taşıyıcı olduğunu ortaya koymaktadır. Epigenetik verilere ulaşılamadığında dolayı, kuşaklararası travma aktarımı psikolojik kuramlar temel alınarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma, Hitit bilimi için göz ardı edilen, pek çok farklı alanı etkileyen travmaları ve kuşaklararası aktarımlarına odaklanmaktadır. Hitit toplumunun travmalarıyla başa çıkma yollarının varlığını ortaya koyarak, psikotarih literatürüne katkı sağlamaktadır.