BUHARA EMİRLİĞİ’NİN İŞGALİ VE
 BOŞEVİK İHTİLALİ’NİN ETKİSİ

Türkistan, jeopolitik konumu ve zengin doğal kaynakları nedeniyle XIX. yüzyılın ortalarından itibaren Çarlık Rusya ve İngiltere’nin, Asya hâkimiyeti ile emperyalist politikaları için önemli bir mücadele sahasına dönüşmüştür. Rusya’nın sıcak denizlere inme saikiyle Türkistan’a yönelmesi, Hindistan’ı sömürgesi altında tutan İngiltere’nin endişe ederek bölge üzerinde ilgisinin artmasına neden olmuştur. Rusya’da siyasi hedeflerine ulaşmak için bölgeye gönderdiği casusların hazırladığı raporlar doğrultusunda Türkistan işgalini hızlandırmıştır. Sonuçta iki emperyalist devlet arasında yaşanan mücadeleyi kazanan, jeopolitik konumunun da kendisine sağladığı avantajı kullanan Rusya olmuştur. Türkistan’da ve Buhara Emirliği’nde iç dengeleri etkileyen en önemli siyasi gelişme ise Çarlık Rusya’sında yaşanan siyasi gelişmeler olmuştur. Rusya’da muhalif gruplarca monarşi yönetimine karşı 1917 yılının şubat ayında gerçekleştirilen darbe neticesinde Çarlık Rejimi’ne son verilmiştir. Aynı yıl Bolşevikler ülkedeki siyasi boşluktan yararlanmak suretiyle geçici hükümete darbe yaparak iktidar olmuşlardır. Rusya’da halk hareketi ile iktidar olan Bolşevikler, Buhara Emirliği’nde bulunan reform yanlısı Yaş Buharalılara değişim için örneklik teşkil etmiştir. Rusya’da yaşanan devrimden etkilenen Buharalı Cedidcilerin ülke içinde siyasi söylemlerini değiştirmeleri, emirlik yönetiminin Yaşlar’a karşı siyasi tutumunda değişikliğe neden olmuştur. Bunun neticesinde ülke içinde Yaşlara karşı gözaltı, tutuklama ve işkencelerin başlamasıyla çok sayıda Yaş Buharalı, Bolşeviklerin kontrolü altında bulunan Türkistan şehirlerine kaçmışlardır. Bolşeviklerin, Emir yönetiminden kaçan Yaş Buharalılara kucak açması, Yaş Buharalılar ile Bolşevikler arasında Buhara’nın işgali ile sonuçlanacak iş birliğinin başlamasına neden olmuştur. Bu çalışmamızda Rusların Türkistan üzerindeki tarihî jeopolitik ve jeostratejik emelleri, Türkistan’ın geri kalması sonucu ortaya çıkan Cedidcilik hareketi, 1917 yılında Rusya’da yaşanan çifte devrim sonunda iktidara gelen Sosyalistlerin, Türkistan ve Buhara Emirliği siyasal yapısı üzerine etkisi, Buhara Emirliğinde meydana gelen Kadimci-Cedidci çatışması ve Bolşevik-Yaş Buharalı işbirliği neticesinde Rusların, Buhara Emirliğini işgal süreci incelenmiş, konuyla ilgili makale ve telif eserlerden istifade edilmiştir.