Atanas Manov'un Gagauzlar Adlı Kitabı ve Türkiye'de Yayımlanma Süreci

Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Gagavuzları Türkiye’ye yerleştirme düşüncesinde olduğu sıralarda Bulgaristan’da Atanas Manov tarafından Gagavuzların dil malzemelerini, kültürlerini, tarihlerini bilimsel ölçütlerle ele alan Gagauzlar adlı kitap yayımlanmıştır. Tanrıöver, söz konusu kitabı alıp son zamanlarda Balkanlarla ilgili yazıları ile ön plana çıkmış olan Yaşar Nabi Nayır’a göndermiş ve kitabın Türkçeye çevrilmesini istemiştir. Nayır, Bulgarcasına güvendiği Mehmet Türker Acaroğlu’ndan kitabı çevirmesini ve Varlık dergisinde tefrika etmesini rica etmiştir. Acaroğlu, kitabı çevirmekle kalmamış, kendisi de çeşitli araştırmalarla kitaba katkıda bulunmuştur. Örneğin kitabın “Atasözleri ve Deyimler” başlığı altında 102 madde bulunurken Acaroğlu, kitabın ikinci yayımında bu sayıyı 799’a çıkarmıştır. Çalışmada kitabın Türkiye’de yayımlanma süreci, bu süreçte yaşanılanlar Acaroğlu ve Nayır’ın çeşitli çalışmalarından hareketle ele alınmıştır. Kitabın Türkiye’deki üç ayrı baskısı ve bu baskılardaki farklılıklar, karşılaştırılarak incelenmiştir. “Kitabın İçeriği” başlığı altında Türk Tarih Kurumunun 2022 baskısı esas alınarak kitapta yer alan bölümlerden ve içerikten bahsedilmiştir.